سیاتیک چیست؟ | از علائم تا ۸ روش درمان قطعی

سیاتیک یکی از شایع‌ ترین انواع دردهای عصبی در ناحیه کمر و پا است که بسیاری از افراد، مخصوصاً در سنین میانسالی با آن مواجه می‌ شوند.

علائم سیاتیک زمانی بروز پیدا می‌کند که عصب سیاتیک به علت فتق دیسک کمر  (شایع ترین علت ) یا تنگی کانال نخاعی (شایع )  یا عفونت ستون فقرات (کمتر شایع)  یا سندروم پیریفورمیس(کمتر شایع) تحت‌فشار قرار بگیرد.

رایجترین دلیل بروز علائم سیاتیک، سبک زندگی کم‌ تحرک است. افراد پشت میز نشین یا دارای اضافه وزن  بیشتر در معرض ابتلا به این درد قرار دارند.البته عوامل دیگری مانند آسیب‌ دیدگی، بارداری، و حتی برخی بیماری‌ های زمینه‌ ای هم می‌ توانند باعث تحریک عصب سیاتیک شوند.

تشخیص به‌ موقع و اقدام  برای درمان سیاتیک برای پیشگیری از خسارات جبران ناپذیر اهمیت زیادی دارد. ( برای مشاوره و نوبت از متخصص سیاتیک کلیک کنید )

سیاتیک چیست؟

سیاتیک بزرگ‌ ترین عصب بدن است که نقش مهمی در انتقال پیام‌ های عصبی بین ستون فقرات و پاها دارد، این عصب از نخاع شروع شده و به داخل باسن، پشت ران و در یک خط راست به زانو می‌رسد و در پشت زانو به دو شاخه دیگر (عصب پرونئال سطحی و عمقی) تقسیم می‌شود.

سیاتیک از مهم‌ترین اعصاب محیطی است که وظیفه آن مدیریت حرکت و دریافت ورودی‌ های حسی پاها است. ورودی‌ های حسی شامل مواردی مانند درد، سوزش، خارش، بی‌حسی و غیره است.

درد سیاتیک دردی مکانیکی است که در مسیر این عصب به وجود می‌آید و با حرکت ایجاد و یا تشدید شده و با استراحت و دراز کشیدن بهتر می‌شود. این درد از کمر شروع و تا ساق پا منتشر می‌ شود.

درد سیاتیک موجب گزگز کف پا و انگشتان پا (به‌خصوص انگشت شست یا انگشت کوچک پا) می‌شود. به طور معمول درد سیاتیک یک‌ طرفه است اما می‌ تواند به‌صورت دو طرفه نیز بروز نماید.

علائم سیاتیک چیست ؟ (تشخیص)

علائم سیاتیک در هر فرد متفاوت است و به شرایط ایجادکننده و شدت آن بستگی دارد در صورت تجربه علائم زیر به پزشک مراجعه نمایید:

• احساس درد طولانی در کمر و پاها پس از یک حادثه یا آسیب فیزیکی
• درد ناگهانی و انفجاری در کمر و پاها
• تشدید درد با حرکت یا تغییر وضعیت بدن
• احساس سوزن‌سوزن‌شدن یا گزگز کردن پا یا انگشتان پا
• بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع (خصوصاً در سندروم دم اسبی)
• بی‌حسی در نواحی باسن، کشاله ران یک یا هر دو پا و پاشنه یا کل سطح پا
• احساس ضعف عضلانی در یک یا هر دو پا که بلندشدن پس از نشستن را دشوار می‌کند
• اختلال جنسی
• عدم تعادل هنگام بلندشدن

برای تشخیص، پزشک ابتدا سابقه شما را بررسی کرده و از شما سؤال می‌کند چه زمانی درد شروع شده و در چه وضعیت‌هایی درد تشدید یا تسکین پیدا می‌کند. سپس معاینات بالینی را انجام می‌دهد.

معایناتی که پزشک برای ارزیابی درد انجام می‌دهد شامل موارد زیر است:

• ارزیابی قدرت عضلات و رفلکس‌های عصبی
• انجام حرکات کششی برای تشخیص وضعیت‌های تشدیدکننده درد
• راه‌رفتن روی پنجه یا پاشنه پا
• چمباتمه‌زدن و بلندشدن از این حالت برای تشخیص میزان فشار وارده به عصب
• انجام تست SLR: در این تست فرد روی تخت دراز می‌کشد، پزشک یکی از پاهای او را به‌صورت مستقیم بالا می‌آورد، درصورتی‌که درد کمر و پاها به‌خاطر سیاتیک باشد در این حالت درد تشدید می‌شود.

رزرو نوبت

تماس با مطب واتساپ

دکتر فرهنگ مرشد

متخصص برجسته جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات

متخصص جراحی‌های میکروسکپی دیسک کمر و گردن با استفاده از نورو مانیتورینگ با بیش از ۱۰۰۰ جراحی

متخصص جراحی‌های میکروسکپی دیسک کمر و گردن با استفاده از نورو مانیتورینگ با بیش از ۱۰۰۰ جراحی

بررسی سابقه پزشکی

درد سیاتیک می‌تواند به دنبال آسیب‌های وارده به ستون فقرات کمری و نخاع ایجاد شود. به همین دلیل پزشک پس از بررسی علائم، سابقه پزشکی شما را بررسی خواهد کرد، زیرا پی بردن به عامل ایجاد کننده سیاتیک به انتخاب نوع درمان کمک می‌کند.

برخی از افراد به دلیل عوامل ژنتیکی یا محیطی نسبت به دیگر افراد بیشتر در معرض آسیب عصب سیاتیک هستند. به همین دلیل، پزشک هنگام ارزیابی به بررسی عواملی مانند سوابق خانوادگی، سبک زندگی و غیره می‌پردازد.

عوامل خطر بروز درد سیاتیک عبارت‌اند از:

• افزایش سن موجب منجر به آرتروز و فرسودگی دیسک و در نهایت آسیب سیاتیک می‌شود.
• اضافه‌وزن به‌خصوص در افراد بالای ۴۰ سال می‌تواند موجب فشار روی عصب سیاتیک شود.
• سبک زندگی و مشاغلی که در آن‌ها فرد مجبور به نشستن طولانی‌مدت، بلندکردن اجسام سنگین، خم‌شدن‌های مکرر و رانندگی طولانی‌مدت است موجب افزایش احتمال آسیب عصب سیاتیک می‌شود.
• مصرف دخانیات می‌تواند باعث از بین‌ رفتن لایه بیرونی دیسک و در نهایت فشار به عصب سیاتیک شود.

علائم پاره شدن رگ سیاتیک

یکی از عوارض کمتر شناخته‌ شده اما بسیار دردناک در ارتباط با سیاتیک، پارگی رگ یا عصب سیاتیک است. این وضعیت معمولاً با درد شدید، تیر کشیدن ناگهانی در ناحیه کمر تا پا، بی‌ حسی یا ضعف عضلانی همراه می‌ شود. تشخیص به‌ موقع این مشکل اهمیت زیادی دارد، چون ممکنه با علائم عمومی سیاتیک اشتباه گرفته شود. برای آشنایی کامل با علائم پارگی رگ سیاتیک و تفاوت آن با درد های رایج سیاتیکی، پیشنهاد می‌ کنیم این مقاله تخصصی را مطالعه کنید.

علائم سیاتیک پای چپ

سیاتیک پای چپ معمولا با درد تیرکشنده از ناحیه کمر یا لگن تا ران و ساق همراه است. این درد می‌تواند با بی‌حسی، ضعف عضلات یا احساس سوزن‌سوزن شدن همراه شود. علائم سیاتیک در پای چپ اغلب در اثر فشار بر عصب سیاتیک به دلیل فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی یا اسپاسم عضلات ایجاد می‌شود. تشدید درد هنگام نشستن طولانی، عطسه یا سرفه شایع است. درمان شامل فیزیوتراپی، ورزش، داروهای ضدالتهاب و در موارد شدید جراحی می‌باشد.

علائم سیاتیک پای راست

سیاتیک پای راست معمولاً با درد تیرکشنده‌ای که از ناحیه پایین کمر یا لگن شروع شده و به باسن، پشت ران، ساق پا و گاهی تا کف پا انتشار پیدا می‌کند شناخته می‌شود. این درد اغلب ماهیت عصبی دارد و ممکن است با احساس گزگز، مورمور شدن، سوزش، بی‌حسی یا کاهش قدرت عضلات پا همراه باشد. در برخی بیماران، ضعف عضلانی به‌حدی است که ایستادن طولانی یا بلند شدن از حالت نشسته را دشوار می‌کند.

شایع‌ترین علت سیاتیک پای راست، فشار یا تحریک عصب سیاتیک در اثر بیرون‌زدگی یا فتق دیسک‌های کمری (به‌ویژه در سطوح L4-L5 و L5-S1) است. علاوه بر دیسک کمر، عواملی مانند آرتروز ستون فقرات، تنگی کانال نخاعی، اسپاسم عضلات عمقی لگن به‌خصوص عضله پیریفورمیس، یا التهاب مفاصل بین مهره‌ای نیز می‌توانند باعث بروز علائم سیاتیکی در سمت راست بدن شوند.

درد سیاتیک پای راست معمولاً با نشستن‌های طولانی‌مدت، رانندگی، ایستادن زیاد، خم شدن به جلو، عطسه یا سرفه تشدید می‌شود و در برخی افراد با دراز کشیدن یا تغییر وضعیت بدن تا حدی کاهش می‌یابد. تفاوت شدت علائم در افراد مختلف به میزان فشار واردشده به عصب و علت زمینه‌ای آن بستگی دارد.

درمان سیاتیک پای راست بر اساس شدت علائم، مدت زمان درد و علت ایجادکننده تعیین می‌شود. در مراحل خفیف تا متوسط، درمان‌های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی هدفمند، تمرینات کششی و تقویتی، اصلاح الگوی نشستن، کاهش وزن و داروهای ضدالتهاب یا شل‌کننده عضلانی نقش مؤثری در کاهش درد دارند. در موارد شدید یا زمانی که علائمی مانند ضعف پیشرونده عضلات، بی‌حسی گسترده یا اختلال در کنترل ادرار و مدفوع دیده شود، بررسی‌های تکمیلی و در صورت لزوم درمان‌های تزریقی یا جراحی مدنظر قرار می‌گیرد.

فرق درد سیاتیک با درد دیسک کمر

بسیاری از افراد تصور می‌ کنند که درد سیاتیک و دیسک کمر یک بیماری واحد هستند، اما در واقع این دو مشکل، تفاوت‌ های مهمی با هم دارند. سیاتیک نوعی درد است که در اثر فشار یا تحریک عصب سیاتیک ایجاد می‌شود و معمولاً از ناحیه پایین کمر شروع شده و به باسن، پشت ران و ساق پا تیر می‌ کشد. در حالی که دیسک کمر، به بیرون‌ زدگی یا پارگی دیسک بین‌ مهره‌ای در ستون فقرات گفته می‌شود که ممکن است یا ممکن نیست منجر به درد سیاتیک شود.

درد سیاتیک معمولاً به‌ صورت تیر کشیدن یک‌ طرفه در پا احساس می‌شود و ممکن است با گزگز، بی‌ حسی یا ضعف عضلانی همراه باشد. اما درد ناشی از دیسک کمر اغلب در ناحیه کمر باقی می‌ماند و شدت آن با خم شدن، نشستن طولانی یا بلند کردن اجسام سنگین بیشتر می‌شود. نکته مهم این است که هر دیسک کمری الزاماً باعث سیاتیک نمی‌ شود، ولی بسیاری از موارد سیاتیک به دلیل دیسک‌ های بیرون‌ زده یا آسیب‌ دیده به‌وجود می‌آیند.

تشخیص دقیق اینکه درد بیمار ناشی از دیسک کمر است یا سیاتیک، نیاز به معاینه بالینی و گاهی تصویر برداری مانند MRI دارد. درمان نیز بر اساس علت اصلی درد تعیین می‌شود. اگر فردی دچار درد سیاتیکی ناشی از دیسک کمر باشد، برنامه درمانی باید هم عصب را آزاد کند و هم دیسک را بهبود ببخشد. درک تفاوت این دو درد، به انتخاب روش درمانی مؤثر تر و جلوگیری از عود مجدد کمک زیادی می‌کند.

رزرو نوبت

تماس با مطب واتساپ

دکتر فرهنگ مرشد

متخصص برجسته جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات

متخصص جراحی‌های میکروسکپی دیسک کمر و گردن با استفاده از نورو مانیتورینگ با بیش از ۱۰۰۰ جراحی

متخصص جراحی‌های میکروسکپی دیسک کمر و گردن با استفاده از نورو مانیتورینگ با بیش از ۱۰۰۰ جراحی

علت ایجاد درد سیاتیک

پس از اینکه پزشک سوابق شما و عوامل خطر را بررسی کرد علت را تشخیص می‌دهد. عوامل مختلفی می‌تواند ستون فقرات و نخاع را تحت‌تأثیر قرار دهد. درد سیاتیک می‌تواند به دنبال آسیب‌های مختلفی ایجاد شود که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت. اصلی‌ترین دلیل درد سیاتیک فتق دیسک و سندروم پیریفورمیس است.

مهم‌ترین علت‌های ایجادکننده درد سیاتیک عبارت‌اند از:

تصویربرداری

پزشک برای تشخیص قطعی عامل ایجادکننده درد سیاتیک، ام‌آرآی و سی‌تی‌اسکن تجویز خواهد کرد. تصویربرداری با اشعه ایکس نمی‌تواند تصویر درستی را از آسیب عصب سیاتیک نشان دهد. ام‌آرآی و سی‌تی‌اسکن تصاویر دقیق‌تری از بافت‌های عضلانی، مهره‌ها و نخاع در اختیار پزشک قرار می‌دهد.

نوار عصب یا عضله (EMG) پالس‌های الکتریکی تولید شده توسط اعصاب و پاسخ به آن توسط عضلات را بررسی می‌کند. این آزمایش می‌تواند میزان فشردگی عصب سیاتیک توسط عضله پیریفورمیس یا فتق دیسک را تایید کند.

در برخی موارد نیز پزشک میلوگرام سی‌تی را پیشنهاد می‌کند، میلوگرافی روشی است که در آن از یک ماده‌ی حاجب (ماده رنگی) برای آسیب‌شناسی نخاع استفاده می‌شود. این کار باعث افزایش وضوح تصاویر می‌شود.

مراحل پیشرفت سیاتیک

به طورمعمول سیاتیک بر اساس شدت و مراحل پیشرفت درد به سه دسته سیاتیک خفیف، متوسط و شدید طبقه‌بندی می‌شود.

• سیاتیک خفیف: در مراحل اولیه بیرون‌زدگی دیسک مهره‌ای و گرفتگی عضلانی علائم درد سیاتیک خفیف است. درد خفیف در کمر، ران و ساق پا احساس می‌شود. به طور معمول خودبه‌خود و با درمان‌های غیرجراحی مانند کیسه آب گرم یا سرد، استراحت و مسکن‌ها بهبود پیدا می‌کند.
• سیاتیک متوسط: در این نوع به علت بیرون‌زدگی متوسط دیسک بین مهره‌ای، تنگی کانال نخاعی یا سندروم پیریفورمیس، علائمی نظیر سوزن‌سوزن‌شدن پا، درد کشاله ران و ضعف عضلانی مشاهده می‌شود. در این مرحله درمان‌های غیرجراحی مانند استراحت، دارو، فیزیوتراپی برای کاهش درد و التهاب توصیه می‌گردد.
• سیاتیک شدید: نوع شدید سیاتیک به علت بیرون‌زدگی شدید دیسک و تنگی کانال نخاعی، تروما و آسیب‌های دیگر ایجاد می‌شود. علائمی نظیر درد شدید در باسن، کشاله ران، زانو و ساق پا، بی‌حسی و مورمورشدن سطح پشت‌پا، ضعف عضلانی مشاهده می‌شود. در این نوع درد با تغییر وضعیت از حالت نشسته به ایستاده و یا تحرک تشدید پیدا می‌کند. سیاتیک شدید در بعضی مواقع به جراحی نیاز پیدا می‌کند و در غیر این صورت درمان‌های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، با مدیریت و کنترل درد انجام می‌گیرد.

۱۰ راه درمانی درد عصب سیاتیک

هدف از درمان سیاتیک کاهش یا تسکین درد و افزایش تحرک فرد است. روش‌های درمانی تجویز شده توسط پزشک، بر اساس نوع سیاتیک، میزان درد و عامل ایجادکننده آن برای هر فرد متفاوت است. برای مثال در بیماری که بی‌اختیاری ادرار و مدفوع ندارد، قوای جنسی، حس و حرکت پای او تحت‌تأثیر قرار نگرفته باشد، درمان‌های غیرتهاجمی تا ۸ هفته ادامه پیدا می‌کند، اگر در این زمان بهبود حاصل نشد احتمال وجود مشکل جدی‌تری وجود دارد و ممکن است به جراحی نیاز پیدا کند. در ادامه به بررسی کامل هر کدام از این روش‌ها خواهیم پرداخت.

استراحت

پس از تشخیص و در مراحل اولیه، استراحت همراه با کمپرس سرد یا گرم می‌تواند به تسکین درد کمک کند. البته لازم به ذکر است که استراحت به معنای خوابیدن مدام در تخت و پرهیز از فعالیت‌های روزمره نیست، در واقع منظور از استراحت، کاهش فعالیت‌هایی است که درد را تشدید می‌کنند. بهتر است در روزهای ابتدایی از کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم و پس از چند روز از کمپرس‌های گرم استفاده کنید. کمپرس‌های سرد و گرم را هر ۲ ساعت یکبار و هر بار به مدت ۲۰ دقیقه استفاده نمایید.

دارو درمانی

داروهای مسکن که برای کاهش درد به کار می‌روند شامل داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و شل‌کننده عضلانی هستند. دارو درمانی در مراحل خفیف تا شدید کاربرد دارد. بهتر است برای مصرف هرگونه دارو با پزشک مشورت نمایید.

• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی: داروهای غیراستروئیدی برای کاهش درد و تورم بسیار مؤثر هستند. داروهایی مانند آسپرین، ناپروکسن و ایبوپروفن جزو این دسته هستند. آسپرین موجب زخم و خونریزی در برخی از افراد می‌شود، به همین دلیل حتماً با تجویز پزشک این دارو را مصرف کنید. درصورتی‌که نمی‌توانید از داروهای غیراستروئیدی استفاده کنید استامینوفن گزینه مناسبی است.
• داروهای شل‌کننده عضلانی: داروهای شل‌کننده عضلانی مانند متوکاربامول، باکلوفن و تیزانیدین با کاهش اسپاسم عضلات، فشار وارد به عصب سیاتیک را کم و موجب تسکین درد می‌شوند. همچنین در مواردی که درد شدیدتر باشد داروهای ضدتشنج مانند گاباپانتین و پرگابالین که انتقال درد به نخاع را کم می‌کنند، تجویز می‌شود.
• داروهای ضدافسردگی: داروهای ضدافسردگی با اخلال در مسیر انتقال پیام‌های عصبی درد موجب می‌شوند تا فرد با وجود درد به آن بی‌توجه باشد، به همین دلیل برای کمردرد یا درد سیاتیک داروهای ضدافسردگی مانند دلوکسیتین، آمی‌تریپتیلین و غیره تجویز می‌شود. هدف از تجویر این داروها بهبود روحیه فرد نیست بلکه این داروها با هدف اختلال در رساندن پیام‌های درد به مغز است.

فیزیوتراپی

یکی از روش‌های درمانی مؤثر برای بهبود درد سیاتیک پای چپ و راست در مراحل متوسط تا شدید، فیزیوتراپی است. فیزیوتراپی ممکن است چهار تا شش هفته به طول بی‌انجامد. فیزیوتراپیست ابتدا به معاینه و بررسی شرح‌حال فرد می‌پردازد تا بتواند بهترین روش درمان را به کار ببرد. درمان سیاتیک با فیزیوتراپی شامل مراحل زیر است:

• ارزیابی و تشخیص: با معاینه عامل ایجادکننده سیاتیک و نقاط ضعف عضلانی برای طراحی نوع تمرین مورد نیاز مشخص می‌شود.
• تمرینات تقویتی: پس از تشخیص تمرینات تقویتی برای تقویت عضلات و کاهش فشار وارده به عصب سیاتیک توسط فیزیوتراپیست انجام شده و توضیحات لازم برای انجام آن‌ها در منزل به فرد داده می‌شود.
• ماساژ: ماساژ ناحیه آسیب دیده به بهبود جریان خون، کاهش التهاب، آرامش عضلات و تسکین درد کمک می‌کند.
• تمرینات کششی: تمرینات کششی علاوه بر تمرینات تقویتی، برای بهبود انعطاف‌پذیری عضلات و برطرف‌کردن فشار از روی عصب سیاتیک بسیار مفید است.
• استفاده از دستگاه‌های فیزیوتراپی: استفاده از دستگاه‌های فیزیوتراپی مانند مگنت، لیزر، ترکشن، شاک ویوتراپی و غیره تأثیر تمرینات درمانی را افزایش می‌دهد.

کمربندهای طبی و بریس

کمربندهای طبی یا بریس‌های مختص سیاتیک با کاهش فشار بر عصب تأثیر بسزایی در کاهش درد در مراحل متوسط تا شدید دارند. کمربندها انواع مختلفی دارند و بر اساس علت ایجادکننده درد سیاتیک تجویز می‌شوند. مدت زمان استفاده از بریس‌ها بسته به شدت درد در هر فرد متفاوت است و پزشک آن را مشخص خواهد کرد. به این نکته توجه داشته باشید که استفاده مداوم و طولانی‌مدت از این بریس‌ها بدون تمرینات ورزشی و فیزیوتراپی ممکن است عضلات را در حالت استراحت قرار داده و موجب ضعیف شدن آن‌ها شوند، بنابراین بهتر است هم زمان با فیزیوتراپی از کمربند طبی استفاده کنید.

درمان‌های ورزشی

ورزش از روش‌های بدون عارضه برای تسکین درد سیاتیک پای چپ و راست در مراحل خفیف تا شدید است. البته لازم است قبل از انجام هرگونه ورزش با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنید. زیرا اشتباه انجام‌دادن برخی از حرکات، موجب افزایش فشار به عصب سیاتیک می‌شود. تمرینات ورزشی مناسب بر اساس نوع و میزان درد تجویز می‌شود و برای هر فرد متفاوت است.

برخی از ورزش‌های مناسب برای سیاتیک عبارت‌اند از:

• تمرینات تقویتی عضلات مرکزی (شکم و پشت)
• تمرینات کششی و انعطاف‌پذیری مانند یوگا و پیلاتس
• تمرینات تقویتی عضلات پشت ران
• پیاده‌روی (شروع با مسافت‌های کوتاه و افزایش تدریجی)
• شنا (فعالیت بدنی با کمترین ضربه و فشار به مفاصل)
• تمرینات هوازی مانند دوچرخه‌سواری، پیاده‌روی سریع، شنا و استفاده از دستگاه‌های ورزشی

درمان‌های تزریقی

درمان‌های تزریقی به دلیل اینکه با سرعت بیشتری وارد جریان خون می‌شود نسبت به داروهای خوراکی و شیاف، تأثیر بیشتر و سریع‌تری بر کاهش درد سیاتیک دارد. درمان‌های تزریقی برای بهبود درد سیاتیک به دو روش زیر تقسیم می‌شود:

• تزریق عضلانی: تزریق کورتون که در اصطلاح پزشکی کورتیکواستروئید نامیده می‌شوند، مانند پردنیزولون، تریامسینولون، دگزامتازون و بتامتازون به‌صورت عضلانی برای درد سیاتیک متوسط تا شدید تجویز می‌شوند. این داروها از قوی‌ترین داروهای ضدالتهاب هستند و پس از تزریق بلافاصله به محل ضایعه رفته و آن را بهبود می‌دهند، اثر آن‌ها به طور معمول یک ساعت پس از تزریق ظاهر می‌شود و تا چند روز ادامه دارد. آمپول‌های ضدالتهاب مانند دیکلوفناک یا کتورولاک و آمپول‌های شل‌کننده عضلانی مانند متوکاربامول نیز برای تسکین درد سیاتیک پای چپ و راست تزریق می‌شوند. البته این آمپول‌ها ممکن است عوارض داشته باشند به همین دلیل باید در بیمارستان یا درمانگاه تزریق شوند.
• تزریق اپیدورال: در صورت مؤثر نبودن سایر درمان‌ها مانند دارو، فیزیوتراپی و غیره یکی از راه‌حل‌های مؤثر برای کاهش درد سیاتیک شدید، تزریق اپیدورال است. در این روش دارو به قسمت پایین کمر در نزدیکی نخاع و ریشه‌های عصبی تزریق شده و موجب کاهش التهاب و تسکین فوری درد می‌شود. تزریق اپیدورال با کاهش تولید مواد التهابی و کاهش حساسیت ریشه‌های عصبی موجب تولید کمتر سیگنال‌های درد شده و فرد درد کمتری را احساس می‌کند. ممکن است این نوع تزریق برای همه انواع دردهای سیاتیک مؤثر نباشد و یا حتی پس از، ازبین‌رفتن اثر دارو درد سیاتیک به‌صورت مجدد عود کرده و نیاز به تزریق مجدد باشد.

درمان با جا انداختن عصب

جا انداختن عصب سیاتیک (کایروپراکتیک)، یکی از روش‌هایی است که توسط پزشک ارتوپد یا فیزیوتراپیست انجام می‌شود. در این روش به عضلات و استخوان‌های اطراف عصب فشار آورده تا درد کاهش پیدا کند. این روش برای همه افراد توصیه نمی‌شود زیرا ممکن است بر اثر فشار مضاعف درد تشدید شود.

جراحی لیزری

یکی از روش‌های کم‌تهاجم در درمان بیرون‌زدگی دیسک کمر و درد سیاتیک جراحی لیزری است. هدف از این جراحی تخریب بخش بیرون‌زده‌ دیسک مهره‌ای است. جراحی لیزری دیسک کمر یک عمل سرپایی است و با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. انرژی لیزر در این جراحی با استفاده از یک فیبر نوری ظریف به هسته دیسک منتقل می‌شود.

با تخریب بخشی از هسته دیسک توسط تابش لیزر دیسک حالت مایع‌تری ‌پیدا می‌کند، مایع از طریق سوزن لیزر خارج شده و موجب کوچک‌شدن دیسک و برداشتن فشار از روی عصب سیاتیک می‌شود. یکی از معایب این روش این است که مناسب همه افراد نیست و نسبت به جراحی میکروسکوپی احتمال عود بیرون‌زدگی دیسک کمر و نیاز به جراحی مجدد را افزایش می‌دهد. از مزایای این روش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کم تهاجم
• نیاز کمتر به مراقبت پیش و پس از جراحی
• پایین‌بودن عوارضی همچون بروز عفونت و آسیب عصبی

رزرو نوبت

تماس با مطب واتساپ

دکتر فرهنگ مرشد

متخصص برجسته جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات

متخصص جراحی‌های میکروسکپی دیسک کمر و گردن با استفاده از نورو مانیتورینگ با بیش از ۱۰۰۰ جراحی

متخصص جراحی‌های میکروسکپی دیسک کمر و گردن با استفاده از نورو مانیتورینگ با بیش از ۱۰۰۰ جراحی

جراحی میکروسکوپی

جراحی میکروسکوپی یا میکرودیسککتومی (Microdiscectomy) بهترین روش و گلد استاندارد درمان بیرون‌زدگی دیسک است. این جراحی کم تهاجم با ایجاد یک برش کوچک یک سانتی‌متری در پشت کمر صورت می‌گیرد و حداقل آسیب را به بافت‌ها ایجاد می‌کند.

این جراحی توسط جراح دیسک و ستون فقرات انجام می‌شود. جراحی میکروسکوپی درصد موفقیت نسبتاً بالایی در تسکین دردهای سیاتیکی دارد. دوره نقاهت این جراحی نسبت به جراحی‌های تهاجمی، بسیار کوتاه‌تر است و فرد زودتر به روند طبیعی زندگی باز می‌گردد. از مزایای جراحی میکروسکوپی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تهاجم کم
• دقت بالا
• زمان جراحی کوتاه
• زمان بهبود کوتاه
• عوارض پایین
• تسکین سریع درد
• میزان موفقیت بالا

جراحی لامینکتومی

جراحی لامینکتومی معمولاً هم‌زمان با جراحی میکروسکوپی انجام می‌گیرد. لامینا بخشی از استخوان مهره است و نخاع را می‌پوشاند در روش لامینکتومی با خارج‌کردن لامینا فشار را از روی عصب سیاتیک بر می‌دارند. این روش نسبتاً کم تهاجم است و در آن با استفاده از ایجاد برش کوچک یک سانتی متری روی کمر و استفاده از ابزارهای پزشکی، بخشی از لامینا را بر می‌دارند. در این روش نیز دوران نقاهت بیمار کوتاه است و بهبودی سریع‌تر اتفاق می‌افتد.

[sv slug=”alert”]

چه زمانی به جراحی نیاز دارم؟

جراحی برای تمام افرادی که از درد سیاتیک رنج می‌برند انجام نمی‌گیرد. بسیاری از افراد با درمان‌های غیرجراحی گفته شده درد و علائمشان تسکین پیدا می‌کند، اما برخی از افراد تحت هیچ شرایطی بهبود پیدا نمی‌کنند و کاندید جراحی هستند. در موارد زیر به جراحی نیاز است:

• درد مزمن و بسیار شدید که با هیچ روشی بهبود پیدا نکرده باشد
• بی‌اختیاری ادرار و مدفوع
• ناتوانی جنسی

مقایسه روش‌های درمان سیاتیک

پیشگیری از عود مجدد سیاتیک

پس از درمان درد سیاتیک، نیاز است برای جلوگیری از عود مجدد یک سری پروتکل‌ها را رعایت کرد. ممکن است پس از جراحی تا زمان اتمام دوران نقاهت برای حفظ راستای ستون فقرات و عضلات این ناحیه، نیاز به استفاده از کمربند طبی باشد. نوع و مدت زمان استفاده از کمربند توسط پزشک تعیین می‌شود. مواردی که پس از بهبود باید انجام دهید تا مانع عود مجدد سیاتیک شود عبارت‌اند از:

• کاهش وزن
• تمرینات تقویتی عضلات کمر و شکم
• اصلاح سبک زندگی و شرایط کاری
• اصلاح وضعیت نشستن و استفاده از صندلی با پشتی ارگونومیک
• بلندکردن صحیح اجسام از روی زمین
• پیاده‌روی با کفش‌های مناسب
• شنا یا آب‌درمانی
• مصرف ویتامین و مکمل با نظر پزشک

سوالات متداول

تفاوت رگ سیاتیک و عصب سیاتیک چیست؟

سیاتیک یک عصب است و اصطلاح رگ سیاتیک از اشتباهات رایج است که به طور مکرر شنیده می‌شود. کارکرد رگ و عصب با هم تفاوت دارد، رگ به لوله‌های توخالی گفته می‌شود که مسئول انتقال خون از قلب به اندام‌ها و برعکس است. عصب سیاتیک توپر است و مسئول انتقال پیام‌های عصبی از مغز به اندام‌ها و برعکس است.

آیا آب‌درمانی برای سیاتیک مؤثر است؟

بله در آب‌درمانی از مقاومت ملایم آب برای تقویت عضلات استفاده می‌شود. آب‌درمانی برای سیاتیک در استخرهای کم‌عمق و تحت‌نظر فیزیوتراپیست انجام می‌شود و لازم است آب آن کمی گرم باشد. پیاده‌روی در آب با افزایش جریان خون، کاهش فشار وارده به مفاصل و عضلات موجب تسکین درد می‌شود.

آیا دویدن برای سیاتیک مضر است؟

دویدن با سیاتیک به میزان درد و محل ایجاد آن بستگی دارد. اما به‌ احتمال زیاد هنگام دویدن عضلات درگیر موجب فشرده‌شدن عصب شده و علائم را تشدید می‌کنند.

ایا سیاتیک باعث فلج شدن می‌شود؟

آسیب عصب سیاتیک و اختلال در کارکرد عصب پرونئال عمقی که در امتداد عصب سیاتیک است، موجب ناتوانی در بالا آوردن مچ پا و انگشتان، بر اثر فلج شدن عضلات ساق پا و پا می‌شود. آسیب به عصب پرونئال سطحی موجب ازبین‌رفتن حس پشت‌پا و انگشتان می‌شود.

آیا سیاتیک می‌تواند ناشی از سیاهرگ‌ها باشد؟

رگ‌های خونی در پا ممکن است عفونی، برآمده، پاره یا مسدود شوند که به نوبه خود می‌توانند علائمی شبیه به سیاتیک مانند درد پا، ضعف و بی‌حسی ایجاد کنند. این مشکلات اورژانسی هستند و نیاز به درمان فوری برای اندام آسیب‌دیده دارند.

عصب سیاتیک در کجا قرار دارد؟

عصب سیاتیک از اعصاب خروجی مهره‌های انتهایی ستون فقرات کمری و مهره‌های لگنی (L4 ,L5 ,S1 ,S2 ,S3) تشکیل می‌شود. این پنج عصب در عضله پیریفورمیس به هم می‌رسند و عصب سیاتیک را تشکیل می‌دهند.

تفاوت درد سیاتیک و کمردرد چیست؟

سیاتیک موجب درد کمر، باسن، ران، ساق پا و همچنین بی‌حسی و سوزن‌سوزن‌شدن سطح پشتی پا می‌شود اما درد کمر در همان ناحیه کمر باقی می‌ماند. البته گاهی تشخیص این دو سخت می‌شود و باید به پزشک مراجعه کرد.

چقدر طول می‌کشد تا درد سیاتیک کاهش پیدا کند؟

سیاتیک حاد در مدت‌زمان ۸-۴ هفته بهبود پیدا می‌کند و در صورت طولانی‌شدن این مدت‌زمان (بیش از ۸ هفته)، درد سیاتیک مزمن می‌شود. البته پس از بهبود درد، ممکن است در طول سال به علت رعایت‌نکردن سبک زندگی و شرایط کاری چندین مرتبه درد را تجربه کنید.

نحوه خوابیدن با درد سیاتیک چگونه است؟

شدت درد سیاتیک خواب فرد را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. به همین دلیل نیاز است نحوه صحیح خوابیدن را بیاموزید. خوابیدن به پشت و قراردادن یک بالشت زیر زانو می‌تواند موجب آزادشدن سیاتیک شود. اگر نمی‌توانید به پشت بخوابید، در حالت جنینی یا به پهلو دراز بکشید و یک بالشت میان پاها قرار دهید.

بارداری چه تأثیری بر سیاتیک دارد؟

بارداری با افزایش وزن و انقباض عضله باسن موجب سندروم پیریفورمیس می‌شود. با انقباض این عضله درد سیاتیک تشدید و حرکات فرد محدود می‌گردد.

کمبود کدام ویتامین موجب دردناک شدن سیاتیک می‌شود؟

مصرف ویتامین B12 در سلامت اعصاب مؤثر است. در افراد بالای ۶۰ سال که کمبود این ویتامین را دارند علائم سیاتیک بروز پیدا می‌کند.

دیابت و درد سیاتیک به هم مرتبط هستند؟

در افراد دیابتی به دلیل مصرف متفورمین سوءجذب ویتامین B12 رخ می‌دهد و می‌تواند موجب بروز درد سیاتیک گردد. بیماران دیابتی با افزایش خطر آسیب عصبی جبران‌ناپذیر روبرو می‌شوند.

عوارض عدم درمان سیاتیک چیست؟

عدم درمان به‌موقع موجب ایجاد آسیب دائمی عصب و بدتر شدن درد کمر و پا، سندروم دم‌اسب و ناتوانی در کنترل ادرار و مدفوع و از دست‌دادن کنترل حسی در اندام آسیب‌دیده می‌شود.

درد کشاله ران با سیاتیک مرتبط است؟

درد کشاله ران به علت‌های مختلفی ایجاد می‌شود و یکی از این علت‌ها درد سیاتیک است.

آیا درد سیاتیک با استراحت بهبود پیدا می‌کند؟

منظور از استراحت، پرهیز از فعالیت‌های پرخطر است. استراحت مطلق و پرهیز از هرگونه فعالیت ممکن است موجب تشدید علائم شود.

آیا سیاتیک با پیاده‌روی و ورزش بهبود پیدا می‌کند؟

پیاده‌روی می‌تواند با افزایش جریان خون به بهبود درد سیاتیک کمک کند.

آیا سیاتیک با نشستن بدتر می‌شود؟

درد سیاتیک اغلب با نشستن‌های طولانی بدتر می‌شود.

آیا خم‌شدن درد سیاتیک را بدتر می‌کند؟

بله. خم‌شدن موجب افزایش فشار روی عصب و تشدید درد سیاتیک می‌شود.

تفاوت سیاتیک با دیسک کمر چیست؟

سیاتیک به‌عنوان یک عارضه محسوب نمی‌شود، بلکه علامت وجود یک بیماری در ستون فقرات است. سیاتیک به دنبال بیرون‌زدگی دیسک کمر رخ می‌دهد. یکی از مهم‌ترین تفاوت بیرون‌زدگی دیسک و سیاتیک این است که سیاتیک را می‌توان در مدت‌زمان نسبتاً کوتاهی درمان کرد اما فتق دیسک به مراقبت بیشتری نیاز دارد.

تفاوت سیاتیک با تنگی کانال نخاع چیست؟

تنگی کانال نخاع به باریک شدن کانال نخاع گفته می‌شود که بیشتر در افراد مسن و سالخورده رخ می‌دهد. درد سیاتیک نشانه‌ای از تنگی کانال نخاعی است و در همه افراد دچار تنگی کانال نخاعی این درد بروز نمی‌کند. اما درد سیاتیک به علت‌های مختلفی در افراد مسن، زنان باردار و افرادی که دچار آسیب‌های جسمی شده‌اند مشاهده می‌شود.

تفاوت سیاتیک با گرفتگی عضلات چیست؟

اکثر افراد گرفتگی عضلانی را با درد سیاتیک اشتباه می‌گیرند. گرفتگی با درد عضلات و اسپاسم آن‌ها مشخص می‌شود، در گرفتگی عضلانی احساس می‌کنید کسی با مشت به شما ضربه زده و گره‌ای در عضلات تنه ایجاد شده است، در این حالت درد با قرارگیری بدن در وضعیت صحیح تسکین پیدا می‌کند، اما درد سیاتیک با تغییر وضعیت و جابه‌جایی بهبود پیدا نمی‌کند. درد سیاتیک درد تیرکشنده و ضربان دار است اما در گرفتگی عضلانی درد منتشر نمی‌شود.

تفاوت سیاتیک با واریس چیست؟

بسیاری از افراد مبتلا به فتق دیسک به علت تحریک عصب و عروق، دردهای عمقی در ساق پای خود دارند. درد سیاتیک تیرکشنده و ضربان دار است و از کمر به پاها منتقل می‌شود. اما واریس موجب سنگینی پا، درد و ناراحتی در پا می‌شود. واریس موجب گسترش درد ضربان دار از کمر به باسن و پاها نمی‌شود.

سیاتیک در سمت راست بدن است یا چپ؟

سیاتیک در هر دو سمت بدن قرار دارد، و علت اینکه برخی افراد درد یک‌طرفه دارند این است که مشکل آن‌ها بیرون‌زدگی دیسک است و علائم دیسک کمر آن‌ها یک‌طرفه است و فقط در یک اندام حس می‌شود.

بهترین پماد برای درد سیاتیک کدام است؟

پمادهای موضعی مانند متیل سالیسیلات، منتول، کانابیدیول، ژل آرنیکا و پنترکس برای تسکین درد سیاتیک مؤثر هستند.

برای سیاتیک استراحت بهتر است یا پیاده‌روی؟

علی‌رغم تصور ذهنی اکثر افراد استراحت در رختخواب بیشتر از اینکه مفید باشد مضر است. اما پیاده‌روی با درگیرکردن عضلات موجب محافظت از عصب سیاتیک می‌شود. منقبض کردن شکم و تنفس عمیق هنگام پیاده‌روی می‌تواند نتایج مفیدی در برداشته باشد.

چه کاری درد سیاتیک را بدتر می‌کند؟

بلندکردن اجسام. بلندکردن یک جسم سنگین علاوه بر اینکه به خم‌شدن به سمت جلو نیازمند است، بلکه فشار و وزن بیشتری را به ستون فقرات وارد می‌کند. فشار اضافه می‌تواند دیسکی که عصب سیاتیک را فشرده کرده است له کرده و منجر به التهاب و فشار بیشتر عصب سیاتیک گردد.

چرا درد سیاتیک در شب بیشتر می‌شود؟

دراز کشیدن برای ساعات طولانی و عدم تحرک درد را تشدید می‌کند. در طول روز مایع درون دیسک‌ها انباشته می‌شود و هنگام دراز کشیدن (قرارگرفتن به‌صورت افقی) این مایع به‌صورت مجدد توزیع پیدا کرده و به ریشه‌های عصبی فشار وارد می‌کند و موجب تشدید درد می‌شود.

چه مواد غذایی برای سیاتیک مفید است؟

موادغذایی با برگ سبز مانند اسفناج و کلم‌پیچ به دلیل اینکه منبع غنی از منیزیم هستند، موجب بازسازی عصب سیاتیک و کاهش التهاب می‌شوند. بلوبری منبع خوبی از فیتوکمیکال‌های ضدالتهابی و آنتوسیانین‌ها است.

آیا موز برای سیاتیک مفید است؟

مصرف ویتامین‌های B برای تسکین درد عصب سیاتیک مفید است. این ویتامین در نخود سبز، اسفناج، لوبیا، آجیل، موز و غیره یافت می‌شود.

آیا بالا رفتن از پله درد سیاتیک را بدتر می‌کند؟

بله. برخی از فعالیت‌ها مانند صاف‌کردن پا، دویدن، بالارفتن از پله، بلندکردن پا در حالت درازکش، نشستن‌های طولانی‌مدت، عطسه و سرفه درد سیاتیک را تشدید می‌کنند.

آیا حرکت اسکات برای سیاتیک توصیه می‌شود؟

خیر. در حالت کلی باید از برخی حرکات مانند اسکات، چرخش تنه، خم‌کردن تنه روبه‌جلو، دویدن و پریدن اجتناب نمایید.

چه میوه‌های برای سیاتیک مفید هستند؟

انواع توت، هلو، گیلاس، موز، انگور قرمز، پرتقال و هندوانه به دلیل اینکه سرشار از آنتی‌اکسیدان هستند و به کاهش التهاب و آسیب عصب کمک می‌کنند، برای سیاتیک مفید هستند.

آیا مصرف شکر برای سیاتیک مضر است؟

بله مصرف شکر و یا غذاهایی که با شکر تهیه می‌شوند می‌توانند موجب افزایش التهاب و بدتر شدن درد سیاتیک شوند.

آیا حرکت پلانک به بهبود سیاتیک کمک می‌کند؟

بله. تمرینات کششی از زانو تا قفسه سینه، پل و پلانک روشی عالی برای کاهش علائم و بهبود سلامت کلی کمر است.

نحوه نشستن برای سیاتیک چگونه است؟

برای به‌حداقل‌رساندن فشار به عصب سیاتیک هنگام نشستن، صاف بنشینید و شانه‌ها را به سمت عقب بدهید، پاها باید صاف روی زمین قرار گرفته و به اندازه باسن (عرض لگن) از هم فاصله داشته باشند.

کدام مواد غذایی سیاتیک را بدتر می‌کند؟

غذاهای سرشار از سدیم، شکر و چربی‌های اشباع شده مانند غذاهای کنسروی و منجمد فراوری شده، چیپس و کراکر موجب افزایش التهاب و تشدید درد سیاتیک می‌شوند.

آیا تخم‌مرغ برای سیاتیک مفید است؟

بله به دلیل اینکه منبع غنی از ویتامین‌های آ و ب ۱۲ است.