آسیب نخاعی، علل، علائم و درمان

طبق گزارش انجمن ملی آسیب نخاعی، حدود ۴۵۰۰۰۰ نفر در آمریکا با آسیب نخاعی (SCI) زندگی می کنند. سازمان های دیگر به طور محافظه کارانه این رقم را حدود ۲۵۰۰۰۰ تخمین می زنند. سالانه حدود ۱۷۰۰۰ مورد SCI جدید در آمریکا به وجود می آید که علت بیشتر آنها ضربه به ستون فقرات و آسیب دیدن ستون مهره ها است. در نتیجه بر توانایی نخاع برای ارسال و دریافت پیام از مغز به سیستم های بدن که عملکرد حسی، حرکتی و خودمختار را کنترل می کنند تأثیر می گذارد.

علل ایجاد آسیب نخاعی کدامند؟

علل ایجاد آسیب نخاعی کدامند؟

تصادفات وسایل نقلیه موتوری علت اصلی SCI در افراد جوان است، در حالی که زمین خوردن علت اصلی SCI برای افراد بالای ۶۵ سال می باشد. اعمال خشونت آمیز و فعالیت های ورزشی و تفریحی از دیگر علل شایع آسیب نخاعی هستند. بیش از نیمی از کل موارد SCI در افراد ۱۶ تا ۳۰ ساله رخ می دهد که اکثر آنها مرد (۸۰٪) هستند.

علائم آسیب نخاعی

یک SCI یا آسیب نخاعی کامل باعث از دست دادن کامل کلیه عملکردهای حرکتی و حسی زیر سطح آسیب می شود. تقریباً ۵۰ درصد از کل SCI ها کامل شده هستند و از این رو هر دو طرف بدن به یک اندازه تحت تأثیر قرار می گیرد. حتی با یک SCI کامل، نخاع به ندرت بریده یا قطع می شود. این مشکل معمولاً با از دست دادن عملکرد ناشی از کوفتگی یا کبودی در نخاع یا به خطر افتادن جریان خون در قسمت آسیب دیده نخاع ایجاد می شود.
در آسیب نخاعی ناقص، برخی از عملکردها زیر سطح اولیه آسیب باقی می ماند. فردی که آسیب ناقص دارد ممکن است بتواند یک دست یا پا را بیشتر از دست دیگر حرکت دهد یا ممکن است عملکرد بیشتری در یک طرف بدن نسبت به طرف دیگر داشته باشد.
ضربه مغزی ناشی از آسیب نخاعی نیز ممکن است رخ دهد. این مشکل می تواند کامل یا ناقص باشد، اما اختلال عملکرد نخاع گذرا است و به طور کلی در طی یک الی دو روز مشکل رو به بهبودی می رود. بازیکنان فوتبال به صورت ویژه ای در معرض ضایعات نخاعی و همچنین ضربه مغزی قرار دارند. همچنین SCI ممکن است علائم عصبی، از جمله بی حسی، سوزن سوزن شدن، احساسات شبیه شوک الکتریکی و سوزش در اندام ها ایجاد کند.
آسیب‌های باز یا نافذ به ستون فقرات و نخاع، به‌ویژه آسیب‌های ناشی از سلاح گرم، ممکن است چالش‌های متفاوتی را ایجاد کنند. در این موارد بسته به آناتومی آسیب، ممکن است بیمار نیاز به بی حرکتی یا بریس برای چند هفته یا چند ماه داشته باشد تا قسمت هایی از ستون فقرات که توسط گلوله شکسته اند، بهبود یابند. در بیشتر موارد، جراحی برای برداشتن گلوله فایده زیادی ندارد و ممکن است خطرات دیگری از جمله عفونت، نشت مایع مغزی نخاعی و خونریزی ایجاد کند.

چه زمانی و چگونه به دنبال مراقبت پزشکی باشیم؟

پس از آسیب نخاعی، اگر هر یک از موارد زیر را تجربه کردید، فورا به پزشک مراجعه کنید:

  • درد یا فشار شدید در گردن، سر یا پشت
  • سوزن سوزن شدن یا از دست دادن حس در دست، انگشتان دست، پاها یا انگشتان پا
  • از دست دادن کنترل جزئی یا کامل هر قسمت از بدن
  • فوریت ادرار یا روده، بی اختیاری یا احتباس ادراری
  • احساسات غیرطبیعی در قفسه سینه (درد یا فشار غیر متعارف)
  • اختلال در تنفس پس از آسیب
  • توده های غیرمعمول روی سر یا ستون فقرات

تست و تشخیص

در شرایط آسیب نخاعی، پزشک ابتدا بررسی می کند تا مطمئن شود که بیمار دارای راه هوایی فعال است، نفس می کشد و نبض دارد یا خیر. گام بعدی در تست و تشخیص مشکل، ارزیابی عملکرد عصبی فرد است. پزشک این کار را با آزمایش قدرت و احساس بیمار در بازوها و پاهای او انجام می دهد.

ارزیابی رادیولوژیکی آسیب نخاعی

از نظر تاریخی، تشخیص رادیولوژیک آسیب نخاعی یا SCI با اشعه ایکس شروع شد. با این حال، با پیشرفت های تکنولوژیکی و در دسترس بودن در اکثر بیمارستان ها، کل ستون فقرات ممکن است با توموگرافی کامپیوتری (CT یا اسکن CAT) برای شناسایی شکستگی ها و سایر ناهنجاری های استخوانی تصویربرداری شود. برای بیمارانی که آسیب‌های شناخته شده یا مشکوک دارند، MRI برای بررسی وضعیت نخاع و همچنین برای تشخیص هر گونه لخته خون، فتق دیسک یا سایر توده‌هایی که ممکن است طناب نخاعی را فشرده کنند استفاده می شود.

درمان آسیب نخاعی

درمان SCI یا آسیب نخاعی قبل از بستری شدن بیمار در بیمارستان آغاز می شود. امدادگران یا پرسنل خدمات فوریت های پزشکی با احتیاط تمام ستون فقرات بیمار را در صحنه تصادف به صورت بی حرکت حفظ می کنند. در بخش اورژانس، این بی‌حرکتی ادامه می‌یابد و مشکلات تهدیدکننده حیات فوری شناسایی و رسیدگی می‌شوند. اگر بیمار به دلیل ضربه به شکم، قفسه سینه یا ناحیه دیگری باید تحت عمل جراحی اورژانسی قرار گیرد، بی حرکتی و تراز ستون فقرات در طول عمل حفظ می شود.

درمان های غیر جراحی آسیب نخاعی

بیماران دارای آسیب نخاعی معمولاً در بخش مراقبت های ویژه (ICU) بستری می شوند. مراقبت استاندارد ICU، از جمله حفظ فشار خون ثابت، نظارت بر عملکرد قلبی عروقی، اطمینان از تهویه مناسب و عملکرد ریه و پیشگیری و درمان سریع عفونت و سایر عوارض، ضروری هستند تا بیماران SCI بتوانند به بهترین نتیجه ممکن دست یابند.

عمل جراحی برای درمان آسیب های نخاعی

گاهی اوقات، اگر به نظر برسد که طناب نخاعی توسط فتق دیسک، لخته خون یا ضایعه دیگری فشرده شده است، جراح ممکن است بخواهد بیمار را فوراً به اتاق عمل ببرد. این شکل از درمان معمولاً برای بیماران با SCI ناقص یا با وخامت پیشرونده عصبی انجام می شود. حتی اگر جراحی نتواند آسیب نخاعی را درمان کند، ممکن است برای تثبیت ستون فقرات یا برای جلوگیری از درد یا تغییر شکل در آینده مورد نیاز باشد. در این مورد جراح تصمیم خواهد گرفت که کدام روش بیشترین سود را برای بیمار دارد.
افراد مبتلا به تتراپلژی کامل عصبی در معرض خطر بالای عوارض پزشکی ثانویه از جمله ذات الریه، زخم های فشاری و ترومبوز ورید عمقی هستند. زخم های فشاری شایع ترین عارضه های مشاهده شده هستند که از ۱۵% در سال اول پس از آسیب نخاعی شروع می شوند و پس از آن به طور پیوسته افزایش می یابند.

بهبود عملکرد بیمار پس از آسیب نخاعی

بهبود عملکرد بستگی به شدت آسیب اولیه دارد. متأسفانه، کسانی که دچار آسیب نخاعی کامل می شوند، بعید است که عملکرد زیر سطح آسیب را به دست آورند. با این حال، اگر درجاتی از بهبود وجود داشته باشد، معمولاً در چند روز اول پس از حادثه خود را نشان می دهد.
آسیب نخاعی ناقص معمولاً با گذشت زمان درجاتی از بهبود را نشان می دهد، اما این میزان از بهبودی متناسب با نوع آسیب متفاوت است. اگرچه ممکن است در بیشتر موارد بهبودی کامل بعید باشد، اما برخی از بیماران ممکن است بتوانند حداقل به اندازه کافی برای حرکت و کنترل عملکرد روده و مثانه بهبود یابند.

مراقبت های حمایتی و توانبخشی پس از آسیب های نخاعی

هنگامی که وضعیت بیمار تثبیت شد، مراقبت و درمان بر مراقبت های حمایتی و توانبخشی متمرکز می شود. اعضای خانواده، پرستاران یا دستیاران آموزش دیده ویژه همگی ممکن است مراقبت های حمایتی را ارائه دهند. این مراقبت ممکن است شامل کمک به بیمار در حمام کردن، لباس پوشیدن، تغییر وضعیت برای جلوگیری از زخم بستر و سایر کمک‌ها باشد. توانبخشی اغلب شامل فیزیوتراپی، کاردرمانی و مشاوره برای حمایت عاطفی است.

فهرست مطالب

مطالب مفید

رزرو نوبت

شنبه تا چهارشنبه - از 10 الی 18

تماس با مطب