چرا دستهایم گزگز میشود و خواب میرود؟

دلایل خواب رفتن و گزگز دست

تقریباً همه ما گزگز، خواب رفتن یا سوزن سوزن شدن دست را تجربه کرده‌ایم. گزگز دست معمولاً به تدریج رفع می‌شود و بدون اینکه نگران شویم آن را فراموش می‌کنیم. اما زمانی که گزگز دست مکرراً اتفاق بیفتد و دلیل خاصی هم نداشته باشد، کم‌کم آزار دهنده شده و باعث نگرانی می‌شود. باید بدانیم گزگز دست صرفاً یک علامت است نه یک بیماری؛ علامتی که اشاره به طیف وسیعی از بیماری‌ها دارد و تشخیص آن بسیار دشوار و زمان‌بر است. بیماری‌ها و عوارض مختلفی وجود دارند که گزگز دست را به عنوان یکی از علائم خود به همراه دارند. از موارد ساده‌ای مثل اضطراب، کمبود ویتامین و عوارض داروهای مصرفی گرفته تا شرایط پیچیده‌تری مثل دیابت، سندرم تونل کارپال و فتق دیسک گردن.

گزگز دست نشانه چیست؟

گزگز دست نشانه چیست؟

خواب رفتن، سوزن سوزن شدن یا گزگز دست، علامتی بسیار شایع است و معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که فشار مداوم روی عصب وجود دارد، درست مثل زمانی که افراد دستشان را زیر سر قرار می‌دهند و می‌خوابند. زمانی که فشار از روی عصب برداشته می‌شود، احساس گزگز هم به تدریج کاهش می‌یابد و رفع می‌شود.

اما علت گزگز دست همیشه هم به این سادگی نیست. در واقع گزگز دست اگر مکرراً اتفاق بیفتد، می‌تواند علامت یک بیماری زمینه‌ای باشد و تنها راه درمان آن، تشخیص و درمان بیماری یا عارضه‌ عامل گزگز است. از جمله بیماری‌هایی که ممکن است سبب گزگز دست شوند عبارتند از عصب تحت فشار، فتق دیسک گردن، سندرم تونل کارپال، دیابت، MS، رماتیسم و … .

در جدول زیر خلاصه‌ای از شایع‌ترین علل گزگز دست و علائم همراه با آن ارائه شده است.

علت علائم دیگر به جز گزگز دست
فتق دیسک گردن

– درد در نزدیکی یا بین تیغه‌های شانه

– دردی که از سرشانه شروع شده و به بازوها و گاهی دست‌ها و انگشت‌ها کشیده می‌شود

– درد گردن به خصوص در پشت و طرفین گردن

– دردی که هنگام خم کردن یا چرخاندن گردن افزایش می‌یابد

سندرم تونل کارپال

– بی حسی در مچ دست، دست و انگشت‌ها (به خصوص نوک انگشت‌ها)

– درد در مچ دست، دست و انگشت‌ها

– مشکل در استفاده از دست برای نگه داشتن یا کنترل اشیاء (مثل در دست گرفتن گوشی تلفن، خودکار، ماوس کامپیوتر)

سندرم تونل کوبیتال

– حساسیت ناحیه داخلی آرنج

– درد همراه با سوزن سوزن شدن هنگام خم‌شدن آرنج

– مشکل در گرفتن و نگه داشتن اجسام

– افزایش گزگز دست‌ در شب

– خم شدن انگشت کوچک و انگشت حلقه به سمت داخل

آسیب عصب رادیال

– درد و بی‌حسی در انگشتان مخصوصا انگشت شصت

– مشکل در صاف کردن بازو

– مشکل در باز کردن انگشتان

– مشکل در صاف کردن مچ

کمبود ویتامین‌ها

– ضعف (کمبود ویتامین B12 ،B6)

– خستگی (کمبود ویتامین B12)

– عدم تعادل در حرکت (کمبود ویتامین B12)

– از دست دادن حافظه (کمبود ویتامین B12)

– بی‌قراری (کمبود ویتامین B12 ،B6)

– افسردگی (کمبود ویتامین B6)

– سردرگمی (کمبود ویتامین B6)

چه زمانی برای گزگز دست باید به دکتر مراجعه کنید

چه زمانی برای گزگز دست باید به دکتر مراجعه کنید

در صورتی که احساس کردید گزگز دست شما:

  • هیچ دلیل واضحی ندارد
  • مکرراً اتفاق می‌افتد و به تدریج بدتر می‌شود
  • به مرور قسمت‌های بالاتر دست یا نقاط دیگر بدن را درگیر می‌کند
  • در هر دو طرف بدن بروز پیدا می‌کند
  • به نظر می‌رسد مربوط به فعالیت‌های پرتکرار (مثل استفاده مداوم از کیبورد، ابزار و …) است
  • فقط در یک بخش بدن مثلاً در یکی از انگشت‌ها اتفاق ‌می‌افتد
  • همراه با آن علائمی همچون ضعف، سرگیجه، اختلال دید، کاهش اشتها، اسپاسم عضلانی، درد در ناحیه گردن، ساعد یا انگشت‌ها وجود دارد

بهتر است در اسرع وقت به پزشک متخصص مراجعه کنید.

روش تشخیص علت گزگز دست

روش تشخیص علت گزگز دست

از آنجا که گزگز دست دلایل بسیار متعددی می‌تواند داشته باشد، تشخیص آن فرایندی سخت و زمان‌بر است. پزشک برای تشخیص علت گزگز دست در مورد علائم فرد از او سوالاتی می‌پرسد، معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و سابقه پزشکی او را بررسی می‌کند.

در ادامه، پزشک آزمایشاتی مثل آزمایش خون را برای تأیید یا رد علل احتمالی تجویز می‌کند. با توجه به علل احتمالی، ممکن است پزشک درخواست انجام اسکن رادیوگرافی، سونوگرافی، یا تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) کند. در مواردی که نوروپاتی محیطی (آسیب به اعصاب محیطی) عامل گزگز دست باشد، الکترومیوگرافی (نوار عصب و عضله) و مطالعات هدایت عصبی می‌تواند به ارزیابی میزان و نوع آسیب کمک کند.

با توجه به این که در بسیاری از موارد گزگز دست مرتبط با عارضه‌های ستون فقرات و نوروپاتی محیطی است، بهتر است برای تشخیص علت گزگز دست به یک متخصص و جراح مغز و اعصاب، دیسک و ستون فقرات مراجعه شود.

دلایل گزگز دست

همانطور که گفتیم گزگز دست دلایل متعددی دارد. آگاهی از اینکه گزگز دست ناشی از کدام بیماری‌ها و عارضه‌های زمینه‌ای است و شناخت علائم هر کدام از آنها، به ما کمک می‌کند در مراجعه به پزشک بتوانیم شرح حال بهتری از علائم خود ارائه و به تشخیص دقیق‌تر و درمان سریع‌تر کمک کنیم. در ادامه دلایل گزگز دست را باهم بررسی می‌کنیم.

فتق دیسک گردن

گزگز دست ناشی از فتق دیسک گردن

بین مهره‌های ستون فقرات بالشتک‌های گردی وجود دارند که دیسک نامیده می‌شوند و امکان خم و راست شدن و حرکت ستون فقرات را فراهم می‌کنند. دیسک‌ها از یک غلاف محکم بیرونی و یک ماده ژل مانند در مرکز تشکیل شده‌اند. فتق دیسک زمانی اتفاق می‌افتد که غلاف بیرونی شکاف برداشته و ماده ژل مانند بیرون می‌زند و به عصب‌های ستون فقرات فشار می‌آورد. گزگز دست تنها یکی از علائم فتق دیسک در قسمت گردن است.

سایر علائم همراه

– درد در نزدیکی یا بین تیغه‌های شانه

– دردی که از سرشانه شروع شده و به بازوها، و گاهی دست‌ها و انگشت‌ها کشیده می‌شود.

– درد گردن به خصوص در پشت و طرفین گردن

– دردی که هنگام خم کردن یا چرخاندن گردن افزایش می‌یابد.

علل و عوامل

– افزایش سن

– انجام حرکات تکراری

– فشار یا کشش ناگهانی به دلیل بلند کردن یک جسم سنگین یا چرخاندن نامناسب ستون فقرات

– آسیب تروماتیک ناشی از یک تصادف یا حادثه

– عوامل ژنتیکی

  • درمان دارویی (داروهای کاهش التهاب و شل کننده عضلات)
  • فیزیوتراپی
  • تزریق استروئید اپیدورال در داخل ستون فقرات برای کاهش تورم و التهاب ناشی از فتق دیسک
  • دیسککتومی گردن به روش تعویض دیسک مصنوعی (روش جراحی کم تهاجم که در آن دیسک آسیب دیده از ستون فقرات خارج و با یک دیسک مصنوعی جایگزین می‌شود)
  • دیسککتومی گردن به روش همجوشی (روش جراحی کم تهاجم که در آن دیسک آسیب دیده خارج شده و سپس دو مهره‌ درگیر، به روش فیوژن یا همجوشی تثبیت می‌شود.)

  • اصلاح وضعیت بدن در حین نشستن یا ایستادن
  • تمرین‌های کششی و ورزشی برای تقویت عضلات گردن و کمر
  • اجتناب از فعالیت‌هایی که فشار غیرضروری به گردن وارد می‌کنند مثل حمل کیف سنگین روی یک شانه
  • بلند کردن اجسام سنگین به شیوه صحیح (صاف نگه داشتن کمر و خم شدن از زانو)
  • ترک سیگار (سیگار باعث ضعیف شدن دیسک می‌شود)

سندرم تونل کارپال

گزگز دست ناشی از سندرم تونل کارپال

تونل کارپال فضایی در میان استخوان‌های مچ دست است، که تاندون‌ها، رباط‌ها و عصب‌ها از آن عبور می‌کنند تا به دست برسند. سندرم تونل کارپال زمانی اتفاق می‌افتد که بر روی عصب میانی که از فضای تونل عبور می‌کند فشار مضاعف وارد می‌شود. عصب میانی عملکردهای حسی و حرکتی انگشت شست و سه انگشت میانی را کنترل می‌کند، و اگر فشرده یا تحریک شود علائمی به دنبال خواهد داشت که گزگز دست یکی از آن‌هاست.

سایر علائم همراه

– بی‌حسی در مچ دست، دست و انگشت‌ها (به خصوص نوک انگشت‌ها)

– درد در مچ دست، دست و انگشت‌ها

– مشکل در استفاده از دست برای نگه داشتن یا کنترل اشیاء (مثل در دست گرفتن گوشی تلفن، خودکار، ماوس کامپیوتر)

علل و عوامل

– آسیب‌های فشار تکرار شونده (ناشی از انجام مکرر یک کار مثل تایپ کردن یا استفاده از چکش)

– استفاده از ابزارهای دارای لرزش (مثل دریل)

– آرتروز

– رگ به رگ شدن

– شکستگی استخوان مچ دست

– کیست گانگلیون (کیست مچ دست)

– عوامل ژنتیکی

  • استفاده از آتل مچ دست (به خصوص در شب)
  • فیزیوتراپی
  • اصلاح وضعیت بدن و تغییراتی در نحوه کار کردن
  • درمان دارویی (برای کنترل درد و التهاب)
  • تزریق کورتیکواستروئید در مچ دست
  • جراحی آزادسازی عصب دست

  • انجام حرکات کششی مچ دست قبل و بعد از فعالیت بدنی شدید
  • استفاده از تجهیزات محافظتی مناسب برای تمام کارها و فعالیت‌ها
  • استراحت مکرر هنگام کار با دست‌ها
  • حفظ وضعیت صحیح بدن هنگام کار با ابزار یا تایپ کردن

سندرم عصب کوبیتال

گزگز دست ناشی از سندرم عصب کوبیتال

سندرم تونل کوبیتال یا سندرم فشردگی عصب اولنار می‌تواند باعث سوزن سوزن شدن انگشتان شود و عصبی که به داخل ساعد، قسمتی از کف دست و دو انگشت آخر شما می‌رساند را تحت تاثیر قرار دهد. این سندرم اغلب به دلیل استفاده بیش از حد از آرنج یا خم نگه داشتن آن در طولانی مدت به وجود می‌آید.

سایر علائم همراه

– حساسیت ناحیه داخلی آرنج

– درد همراه با سوزن سوزن شدن هنگام خم‌شدن آرنج

– مشکل در گرفتن و نگه داشتن اجسام

– افزایش گزگز دست‌ در شب

– خم شدن انگشت کوچک و انگشت حلقه به سمت داخل

علل و عوامل

– کشش مداوم آرنج با خم نگه داشتن آن

– فشار مستقیم روی عصب با تکه دادن آرنج به یک جسم سخت

– جابجایی مداوم عصب و قرار نگرفتن آن در جای خود

– سابقه شکستگی در اطراف آرنج

– استئوآرتریت پیشرفته آرنج

  • کاردرمانی
  • استفاده از آتل‌های نرم طبی (مچ‌بند، گردن‌بند و ...)
  • جراحی

  • تکیه ندادن به آرنج
  • خم نگه نداشتن مداوم آرنج هنگام خواب و استراحت
  • استفاده از آتل در افرادی که فعالیت‌ آن‌ها شامل خم نگه داشتن آرنج است
  • استفاده از محافظ آرنج در افرادی که ریسک ضربه به آرنج در آن‌ها بالاست، مانند ورزشکاران

آسیب عصب رادیال

گزگز دست ناشی از آسیب عصب رادیال

عصب رادیال از بازو عبور کرده و حرکات عضله سه سر بازو را کنترل می‌کند. آسیب عصب رادیال که فلج عصب رادیال نیز نامیده می‌شود، می‌تواند باعث احساس گزگز و بی‌حسی در انگشتان و مشکل در حرکت مچ و دست شود.

سایر علائم همراه

– درد و بی‌حسی در انگشتان مخصوصا انگشت شصت

– مشکل در صاف کردن بازو

– مشکل در باز کردن انگشتان

– مشکل در صاف کردن مچ

علل و عوامل

– شکستگی استخوان بازو

– خوابیدن در وضعیتی نامناسب روی بازو

– تکیه دادن مداوم روی بازو

– استفاده نادرست از عصا زیر بغل

– افتادن روی بازو یا ضربه‌ای به بازو

– فشار طولانی مدت مچ دست

  • داروهای ضد درد یا ضد التهاب
  • تزریق استروئید
  • بریس‌ها یا آتل‌ها
  • فیزیوتراپی برای کمک به ساخت و حفظ قدرت عضلانی
  • ماساژ
  • طب سوزنی
  • جراحی در موارد نادر که آسیب داخلی شدید است

  • پس از هر فعالیت شدید، به بدن خود فرصت استراحت و ریکاوری بدهید.
  • از فشار طولانی مدت روی بازو خودداری کنید
  • از حرکاتی که می‌توانند باعث آسیب عصبی شوند مانند حرکات تکراری خودداری کنید
  • از لوازم ایمنی لازم برای کار استفاده کنید.
  • قبل از تمرین‌های ورزشی حرکات کششی انجام دهید و بدن خود را گرم کنید.
  • با اصلاح وضعیت بدن در حین خوابیدن یا نشستن فشار را از روی عضلات بردارید.

کمبود ویتامین

گزگز دست ناشی از کمبود ویتامین

ویتامین‌هایی مثل B1 ،B12 ،E برای عملکرد سیستم عصبی ضروری هستند و کمبود آن‌ها می‌تواند علائمی چون گزگز دست را به دنبال داشته باشد. ویتامین B6 از این لحاظ کمی غیرعادی است چرا که هم کمبود و هم مصرف بیش از حد آن موجب آسیب به اعصاب محیطی می‌شود.

سایر علائم همراه

– ضعف (کمبود ویتامین B12 ،B6)

– خستگی (کمبود ویتامین B12)

– عدم تعادل در حرکت (کمبود ویتامین B12)

– از دست دادن حافظه (کمبود ویتامین B12)

– بی قراری (کمبود ویتامین B12 ،B6)

– افسردگی (کمبود ویتامین B6)

– سردرگمی (کمبود ویتامین B6)

علل و عوامل

– رژیم گیاهخواری (B12)

– اختلال در جذب که دلایل مختلفی دارد (مثل مصرف طولانی مدت آنتی اسیدها، عمل بای پس معده برای کاهش وزن، گاستریت آتروفیک یا التهاب دیواره معده، و کم خونی بدخیم) (B12)

– قرار گرفتن مکرر در معرض اکسید نیتروژن یا گاز خنده (B12)

– عدم جذب چربی (به دلایلی مثل اختلال عملکرد صفراوی یا فیبروز سیستیک) (E)

– اختلالات ژنتیکی (E)

– داروی ایزونیازید برای درمان سل (B6)

– سندرم بری بری (B1)

– مصرف بیش از حد الکل (B1)

  • مصرف گوشت و فراورده‌های گوشتی (B12)
  • مصرف مرغ و تخم مرغ (B12)
  • مصرف ماهی (B12)
  • مصرف فراورده‌های لبنی (B12)
  • مصرف خوراکی مکمل‌های ویتامین (B1،B6 ،B12 ،E)
  • تزریق عضلانی (ویتامین B12 که معمولاً به دلیل جذب ناکافی مکمل خوراکی ضروری است)
  • درمان بیماری‌های گوارشی (مثل کرون یا سلیاک) که جذب ویتامین‌ها را دچار مشکل می‌کنند.

  • برخورداری از یک رژیم غذایی غنی از انواع ویتامین‌ها و املاح معدنی مثل کلسیم و منیزیم
  • مصرف کافی مکمل‌های غذایی
  • کاهش مصرف الکل

سایر علل گزگز دست

علاوه بر دلایلی که گفته شد، برخی دیگر از بیماری‌ها و عوامل نیز هستند که به عصب‌ها آسیب وارد کرده و علائمی مثل گزگز دست را به همراه دارند. در ادامه به سایر این علت‌ها می‌پردازیم.

گزگز دست ناشی از دیابت

نوروپاتی دیابتی نوعی آسیب عصبی است که در صورت ابتلا به دیابت ممکن است رخ دهد. قند خون بالا (گلوکز) می‌تواند به اعصاب بدن صدمه بزند. اثر این آسیب ابتدا روی پاها و سپس دست‌ها قابل مشاهده است.

سایر علائم همراه

- ادرار زیاد (به خصوص هنگام شب)

- وجود کتون در ادرار

- عطش

- کاهش وزن بدون دلیل

- گرسنگی شدید

- تاری دید

- خستگی شدید

- بی‌قراری و تغییرات خلق و خو

- خشکی شدید پوست

- زخم‌هایی با روند بهبود بسیار کند

-  عفونت بیش از حد معمول

علل و عوامل

- دلایل ارثی و ژنتیکی

- نژاد

-  چاقی و اضافه وزن

- عدم فعالیت و تحرک کم

- افزایش سن

- اختلالات هورمونی

- سابقه دیابت بارداری

- حمله سیستم ایمنی به سلول‌های تولید کننده انسولین

-  آکرومگالی (تولید بیش از حد هورمون رشد توسط غده هیپوفیز)

- سندروم کوشینگ

- آسیب به پانکراس (در نتیجه بیماری، جراحی یا جراحت)

- جهش ژنتیکی (دیابت در نوزادان)

 درمان

  • کنترل قند خون
  • داروهای خوراکی دیابت (مثل متفورمین)
  • انسولین
  • رژیم غذایی
  • ورزش
  • رسیدن به وزن مناسب
  • پایین نگه داشتن فشار خون و چربی

گزگز دست ناشی از اضطراب

اضطراب علائم مختلفی دارد که یکی از آنها گزگز دست است، و کسانی که دچار آن هستند با دیدن این علامت دچار اضطراب و نگرانی بیشتری می‌شوند، چرا که تصور می‌کنند این علامت ناشی از بیماری جدی‌تر و خطرناک‌تری است.

سایر علائم همراه

- حملات پانیک

-  بالا رفتن ضربان قلب

- سرگیجه

- گرفتگی عضلات

- لرز

-  خستگی و ضعف عاطفی و جسمی

علل و عوامل

- عوامل روانی

- استرس حاد یا مزمن

- تنفس بیش از حد (هایپرونتیلاسیون)

درمان

  • داروهای کاهش اضطراب
  • روان درمانی (به ویژه روان درمانی شناختی)
  • بیوفیدبک تراپی (نوعی درمان تحریکی با اتصال سنسور به بدن و ارائه بازخورد از عملکردهای فیزیولوژیکی بدن)
  • تمرین آرامش و تنفس آرام
  • رژیم غذایی مناسب
  • ورزش
  • خواب کافی
  • اجتناب از محرک‌ها مثل الکل و مواد مخدر

گزگز دست ناشی از میگرن

افراد مبتلا به میگرن ممکن است گزگز دست را تجربه کنند. این علامت معمولاً در میگرن همراه با اورا (هاله بینی) بروز می‌کند.

سایر علائم همراه

- اختلال بینایی (خطوط زیگزاگی، دوبینی، نقطه کور)

-  حساسیت به نور، صدا، بو

-  اختلال تکلم

- عدم تعادل

-  سرگیجه

- ضعف یا فلج

-  بی‌حسی

- خواب آلودگی

-  حالت تهوع و استفراغ

- درد شدید معمولاً در یک طرف سر

علل و عوامل

- کمبود خواب

- تغییرات هورمونی

- استرس

-  حذف وعده‌های غذایی

- کم آبی بدن

- نور

-  الکل

- کافئین

- تغییرات آب و هوایی

- عوارض برخی داروها

- دلایل ژنتیکی

درمان

  • درمان دارویی
  • خواب کافی
  • مدیریت استرس
  • دوری از محرک‌ها
  • ورزش در حد متوسط
  • نوشیدن آب کافی
  • رژیم غذایی متعادل

گزگز دست ناشی از نارسایی کلیه

نوروپاتی اورمیک یک عارضه شایع در مرحله نهایی بیماری کلیوی است که شیوع آن در بیماران تحت درمان همودیالیز ۵۰ تا ۶۰ درصد گزارش شده است. گزگز دست و پا یکی از علائم این عارضه است. معمولاً آسیب‌های مربوط به اعصاب محیطی پیشرفت آهسته‌ای دارند اما نوروپاتی اورمیک به سرعت پیش می‌رود (منبع).

سایر علائم همراه

- پاهای بی‌قرار

- ضعف

- گرفتگی عضلات

- دیسیستزیا (درد مزمن همراه با سوزش، احساس سرما و برق گرفتگی در پاها، بازوها و دست‌ها)

علل و عوامل
- همودیالیز

 درمان

  • پیوند کلیه
  • دیالیز صفاقی
  • سرم پتاسیم در بین دوره‌های دیالیز

گزگز دست ناشی از عوارض داروها

عوارض جانبی برخی از داروها ممکن است به اعصاب محیطی آسیب وارد کند و گزگز دست را به دنبال داشته باشد.

سایر علائم همراه
بسته به نوع دارو متفاوت است.
علل و عوامل

- داروهای قلب و فشار خون: آمیودارون، هیدرالازین، پرهگزیلین

- داروهای شیمی درمانی: سیس پلاتین، دوستاکسل، پاکلی تاکسل، سورامین، وینکریستین

- داروهای عفونت: کلروکین، داپسون، ایزونیازید (داروی کنترل سل)، مترونیدازول (فلاژیل)، نیتروفورانتوئین، تالیدومید (داروی جذام)

- داروهای بیماری‌های خودایمنی: اتانرسپت، اینفلیکسیماب (رمیکید)، لفلونوماید (آراوا)، تاکرولیموس

- داروهای تشنج: کاربامازپین، فنی توئین، فنوباربیتال

- داروهای ترک الکل: دی سولفیرام

- داروهای مخصوص ایدز / HIV: دیدانوزین (Videx)، امتریسیتابین (Emtriva)، استاوودین (زریت)، تنوفوویر و امتریسیتابین (Truvada)

- سایر داروها: کلشی سین (درمان نقرس)، مصرف بیش از حد پیریدوکسین (ویتامین B6)، آرسنیک، طلا، داروهای غیرقانونی (مانند متاکالون)، بو کشیدن چسب، ان-هگزان، اکسید نیتروژن (گاز خنده)

درمان

  • تغییر، کاهش دوز مصرفی، یا توقف مصرف داروی مورد نظر (تحت نظارت پزشک معالج)
  • تمرین‌های ورزشی برای تسکین علائم در صورت امکان

گزگز دست ناشی از کم کاری تیروئید

اختلال عملکرد اعصاب محیطی از ویژگی‌های کم کاری تیروئید است. تحقیقات میزان شیوع اختلال عملکرد عصبی-عضلانی در عارضه‌های مربوط به تیروئید را بین ۲۰ تا ۸۰ درصد متغیر دانسته‌اند (منبع).

سایر علائم همراه

- خستگی

- حساس بودن به سرما

- افزایش وزن

- یبوست

- افسردگی

- مشکلات حافظه

- درد و ضعف عضلانی

- گرفتگی عضلات

- پوست خشک و پوسته پوسته

- مو و ناخن شکننده

- از دست دادن میل جنسی

- پریودهای نامنظم و سنگین

- صورت پف کرده

- صدای خشن

- کاهش ضربان قلب

علل و عوامل

- بیماری خود ایمنی

- جراحی تیروئید

- پرتو درمانی

- تیروئیدیت (التهاب غده تیروئید)

- بیماری هاشیموتو

-  عوارض داروها (مثل لیتیوم)

- مشکلات مادرزادی

-  اختلال غده هیپوفیز

-  بارداری

- کمبود ید

-  سابقه بیماری تیروئید در خانواده

درمان

  • مصرف روزانه قرص لووتیروکسین

گزگز دست ناشی از اعتیاد به الکل

اثر سمی مستقیم الکل و سوء تغذیه ناشی از آن به اعصاب محیطی آسیب می‌رساند. مطالعات نشان داده تا ۶۶ درصد بیماران مبتلا به اختلال مزمن مصرف الکل ممکن است به این عوارض دچار شوند (منبع).

سایر علائم همراه

- درد عضلات

- التهاب معده همراه با سوءهاضمه، حالت تهوع و نفخ

- عدم تعادل در راه رفتن

- اختلال توجه یا حافظه

- نیستاگموس (حرکت سریع و کنترل نشده چشم)

- تعریق

- تاکی کاردی (ضربان سریع قلب)

- لکنت زبان

- ناتوانی جنسی

- استفراغ

- زردی

- خواب آلودگی بیش از حد

علل و عوامل

- مصرف بیش از ۱۰۰ گرم الکل در روز

- کمبود ویتامین‌های ناشی از مصرف الکل (ویتامین‌های B ،E)

درمان

  • ترک الکل
  • مصرف مواد مغذی حاوی ویتامین B، ویتامین E و تیامین (B1)

گزگز دست ناشی از نوروپاتی محیطی

نوروپاتی محیطی زمانی اتفاق می‌افتد که اعصاب خارج از مغز و نخاع (اعصاب محیطی) دچار آسیب شوند. این وضعیت اغلب باعث ضعف، بی حسی، گزگز و درد در دست‌ها و پاها می‌شود.

سایر علائم همراه

- درد کُند، کوبنده، ضربان دار

- حساسیت شدید به لمس

- درد بی مورد (درد پا زیر پتو)

- عدم تعادل و افتادن

- ضعف عضلانی

- احساس پوشیدن دستکش و جوراب در حالیکه چنین نیست

- ناتوانی در حرکت (در صورت آسیب به اعصاب حرکتی)

- عدم تحمل گرما

- تعریق بیش از حد

- مشکلات روده، مثانه یا گوارش

- افت فشار خون که باعث سرگیجه و سبکی سر می‌شود

علل و عوامل

- بیماری‌های خود ایمنی

- دیابت

- عفونت

- اختلالات ارثی

- تومورهای سرطانی

- اختلالات مغز استخوان

- سایر بیماری‌ها (نارسایی کلیه، نارسایی کبد، کم کاری تیروئید و ...)

- اعتیاد به الکل

- قرار گرفتن در معرض سموم

- عوارض داروها

- آسیب یا فشار به عصب

- کمبود ویتامین‌ها

درمان

  • کنترل و درمان بیماری‌هایی که منجر به نوروپاتی محیطی می‌شوند
  • رژیم غذایی غنی از میوه، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین بدون چربی
  • ورزش منظم
  • حذف فاکتورهای آسیب رساننده به اعصاب (انجام حرکات تکراری، قرار گرفتن در معرض سموم، مصرف بالای سیگار و الکل)

گزگز دست ناشی از روماتیسم مفصلی

آرتریت روماتوئید یا روماتیسم مفصلی یک بیماری التهابی و خود ایمنی است که عمدتاً مفاصل را تحت تأثیر قرار می دهد و می‌تواند به اعصاب اطراف سرایت کند و منجر به احساس سوزن سوزن شدن شود.

سایر علائم همراه

- درد مزمن

- سفتی مفاصل

- حساسیت و تورم در مفاصل

- عدم تعادل در مفاصل

- کاهش وزن

- تب

- خستگی

- ضعف عضلانی

- بدشکلی

- بی‌حسی

- خارش

- سوزش

علل و عوامل

- افزایش سن

- جنسیت (احتمال شیوع در زنان دوبرابر است)

- سیگار کشیدن

- زنانی که تاکنون وضع حمل نکرده‌اند بیشتر در معرض روماتیسم مفصلی‌اند.

- کودکانی که در معرض سیگار قرار می‌گیرند.

- چاقی

- عوامل ژنتیکی

- کم تحرکی

- رژیم نامناسب غذایی

- آنتی بادی Anti-CCP

- گیر افتادن عصب

- عوارض داروهای مصرفی مثل لِفونومائید

- واسکولیت

درمان

  • مسکن‌ها
  • داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی
  • داروهای ضد روماتیسمی اصلاح‌کننده بیماری
  • استروئیدها
  • فیزیوتراپی
  • درمان جراحی

گزگز دست ناشی از MS

مولتیپل اسکولروزیس یا MS یک بیماری خود ایمنی است که بر سیستم عصبی مرکزی یعنی مغز و نخاع اثر می‌گذارد. در MS سیستم ایمنی به اشتباه به سلول‌های میلین حمله می‌کند. این سلول‌ها پوشش‌های محافظی هستند که عصب‌های مغز و نخاع را احاطه کرده‌اند. آسیب سلول‌های میلین، سیگنال‌هایی که عصب‌ها برای عملکردهایی مثل بینایی، حس و حرکت به سراسر بدن ارسال می‌کنند را قطع می‌کند. گزگز دست و پا یکی از علائم MS است.

سایر علائم همراه

- اختلال در بینایی (التهاب عصب بینایی، دوبینی، از دست دادن بینایی)

- ضعف عضلانی (معمولاً در یک طرف صورت یا بدن یا زیر کمر)

- بی‌حسی یا احساسات غیر طبیعی (معمولاً در یک طرف صورت یا بدن یا زیر کمر)

- خستگی

- سرگیجه

- مشکل در تنظیم مثانه

- از دست دادن تعادل و هماهنگی

- مشکل در عملکرد شناختی (تفکر، تمرکز، حافظه، یادگیری و قضاوت)

- تغییرات خلق و خو

- سفتی عضلات و اسپاسم عضلانی (لرزش)

علل و عوامل

- سیگار کشیدن

- قرار گرفتن در معرض سموم، مانند دود سیگار و آفت‌کش‌ها

- سطوح پایین ویتامین D

- برخی عفونت‌های ویروسی

- چاقی در دوران کودکی

- دلایل ژنتیکی (سابقه بیماری در خانواده یا انتقال ژن بیماری از والدین)

 درمان

در حال حاضر درمانی برای MS وجود ندارد. درمان مولتیپل اسکلروزیس بر به حداقل رساندن آسیب بیشتر، مدیریت علائم و پیشگیری از عوارض تمرکز دارد. برنامه درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • داروها
  • فیزیوتراپی و گفتار درمانی
  • مشاوره سلامت روان
  • تحریک عمیق مغز برای اسپاسم‌ها و لرزش‌های عضلانی
  • استفاده از وسایل کمک حرکتی مثل عصا، واکر و ویلچر
  • داروهای ضد تشنج و ضد اسپاسم
  • داروهایی مانند دونپزیل برای علامت‌های شناختی
  • طب سوزنی و یوگا

گزگز دست ناشی از کیست گانگلیون

کیست‌های گانگلیونی توده‌هایی هستند که معمولاً در امتداد تاندون‌ها یا مفاصل مچ دست یا دست و مچ پا یا پا ظاهر می‌شوند. این کیست‌ها ظاهری گرد یا بیضی شکل دارند، با ماده‌ای ژل مانند پر شده‌اند و سرطانی نیستند.

سایر علائم همراه

- درد، بی‌حسی و ضعف عضلانی به دلیل فشار کیست به عصب و دیگر بافت‌ها

علل و عوامل

- اغلب بین زنان ۲۰ تا ۴۰ سال رخ می‌دهد

- آرتروز

- آسیب مفصل یا تاندون

درمان

  • معمولاً تا زمانی که علائمی نداشته باشند نیاز به درمان ندارند
  • تخلیه کیست
  • برداشتن کیست با جراحی

گزگز دست ناشی از آرتروز گردن

دیسک‌ها و مفاصل گردن با افزایش سن به آرامی تحلیل می‌روند و سبب بروز آرتروز یا اسپوندیلوز گردن می‌شوند. این بیماری باعث بروز سفتی و درد در گردن می‌شود. در برخی موارد اسپوندیلوز سبب باریک شدن فضای مورد نیاز نخاع و ریشه‌های عصبی می‌شود. در این صورت علائمی مثل گزگز، بی حسی و ضعف دست و پا ظاهر می‌شوند.

سایر علائم همراه

- سردرد

- صدایی مثل سایش یا تَرک هنگام چرخاندن گردن

- مشکل در راه رفتن و از دست دادن تعادل

- اسپاسم عضلانی در گردن و شانه‌ها

علل و عوامل

- افزایش سن

- عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی

- سیگار کشیدن

- شغلی که شامل حرکات تکراری در قسمت گردن یا سر است

- افسردگی یا اضطراب

- آسیب یا ضربه قبلی به گردن

 درمان

  • فیزیوتراپی
  • درمان دارویی (مسکن، داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی، کورتیکواستروئیدهای خوراکی، شل کننده عضلات)
  • گردن بند طبی
  • تزریقات مبتنی بر استروئید
  • درمان جراحی

گزگز دست ناشی از سندرم رینود

سندرم رینود یا پدیده رینود زمانی اتفاق می‌افتد که شریان‌های کوچک‌تری که خون را به پوست می‌رسانند، باریک شده و خون‌رسانی به انگشتان دست و پا محدود می‌شود. نشانه‌های بیماری بصورت آنی در فرد ظاهر می‌شود؛ معمولاً زمانی که فرد با سرمای شدید مواجه شده یا فعالیت بدنی شدید انجام داده است. به همین دلیل در گروه بیماری‌های مرتبط با سیستم عصبی قرار گرفته است. گزگز دست از علائم فروکش کردن بیماری است. علت حملات رینود به طور کلی ناشناخته است. سرما و استرس از علل تحریک بیماری است.

سایر علائم همراه

- سردی نوک انگشتان دست و پا

- تغییر رنگ انگشت‌ها به سفید یا کبود در مواجهه با سرما یا استرس یا فشار عصبی

- بی‌حسی، خارش، درد گزنده پس از قرار گرفتن در محیط گرم و کاهش استرس

علل و عوامل

- بیماری های بافت همبند

- بیماری‌های عروقی

- سندرم تونل کارپال

- حرکت یا لرزش مداوم و تکرار شونده

- سیگار کشیدن

- آسیب به دست‌ها یا پاها

- عوارض داروها

- سابقه خانوادگی

- بیشتر در زنان دیده می‌شود

- بیشتر بین سنین ۱۵ تا ۳۰ سال بروز می‌کند

- در مناطق سردسیر شایع‌تر است

درمان

برای جلوگیری از حملات رینود:

  • در هوای سرد خود را با لباس‌های گرم بپوشانید
  • فضای اتومبیل خود را گرم کنید
  • در فضای خانه نیز مراقبت کنید (پوشیدن دستکش هنگام خارج کردن غذا از فریزر)

گزگز دست ناشی از واسکولیت

واسکولیت یک بیماری خود ایمنی است که سبب تورم و ضخیم شدن رگ‌های خونی می‌شود. این تورم جریان خون را در عروق آسیب دیده سخت می‌کند که می‌تواند منجر به آسیب به بافت‌ها و اندام‌های بدن شود.

سایر علائم همراه

- مشکل در تنفس

- سرفه

- بی‌حسی یا سوزن سوزن شدن، به خصوص در دست‌ها و پاها

- بروز بثورات، دانه‌ها یا تغییر رنگ روی پوست

- تب

- خستگی یا احساس کلی بیماری

- کاهش وزن

- ضعف

- درد مفاصل

- درد شکم (معده)

- مشکلات کلیوی (از جمله ادرار تیره یا خون در ادرار)

- سکته مغزی

علل و عوامل

- عفونت

- سایر بیماری‌های خود ایمنی

- عارضه جانبی برخی داروها

- بعضی از انواع سرطان

درمان

  • کورتیکواستروئیدها
  • سرکوب کننده‌های ایمنی
  • مهارکننده آنزیم تبدیل‌کننده آنژیوتانسین
  • جراحی

گزگز دست ناشی از بیماری شریان محیطی

بیماری شریان محیطی یا PAD تجمع پلاک (چربی و کلسترول) در شریان‌های پا و بازو است، که کارِ خون را برای حمل اکسیژن و مواد مغذی به بافت‌های این نواحی سخت‌تر می‌کند.

سایر علائم همراه

- درد یا سوزش در پا یا انگشتان پا به خصوص هنگام شب و خوابیدن به پشت

- سردی و خنکی پوست پا یا دست

- قرمزی یا تغییر رنگ پوست

- عفونت‌های مکرر در بافت‌های نرم و پوست (به خصوص در پاها)

- زخم روی پا و انگشتان پا که خوب نمی‌شود

علل و عوامل

- مصرف سیگار و تنباکو

- دیابت

- افراد بالای ۵۰ سال

- سابقه خانوادگی بیماری قلبی-عروقی

- فشار خون بالا

- کلسترول بالا

- چاقی شکمی

- اختلال انعقاد خون

- بیماری کلیوی (هم عامل خطر و هم پیامد PAD)

درمان

  • ترک سیگار و تنباکو
  • ورزش
  • کنترل کلسترول و فشار خون
  • رژیم غذایی متعادل حاوی فیبر بالا و کلسترول و نمک کم
  • کاهش سطح استرس (مدیتیشن و یوگا)
  • مراقبت از پوست (برای کاهش عفونت)

گزگز دست ناشی از سندرم گیلن باره

سندرم گیلن باره (GBS) یک بیماری خود ایمنی نادر است که در آن سیستم ایمنی فرد به اعصاب محیطی حمله می‌کند. افراد در هر سنی ممکن است به این سندرم مبتلا شوند، اما ابتلا در بزرگسالان و مردها شایع‌تر است. هرچند سندرم گیلن باره خطرناک است اما با درمان سریع در اکثر موارد افراد بطور کامل بهبود می‌یابند.

سایر علائم همراه

- ضعف عضلات پا و بازو

- فلج پا، بازو و عضلات صورت

-  سختی تنفس (به دلیل فلج عضلات قفسه سینه)

-  سختی بلع و فرو دادن غذا (به دلیل فلج عضلات گوارشی)

علل و عوامل

- علل ناشناخته

- عفونت باکتری (کامپیلوباکتر ژژونی از باکتری‌های روده)

- عفونت‌های ویروسی (از جمله آنفولانزا، سیتومگالوویروس، ویروس اپشتین بار و ویروس زیکا)

- واکسیناسیون در موارد نادر

درمان

  • سندرم گیلن باره به طور بالقوه تهدید کننده زندگی است و بیماران باید در بیمارستان بستری شوند تا تحت مراقبت‌های حمایتی شامل نظارت بر تنفس، ضربان قلب و فشار خون قرار گیرند.
  • با توجه به ماهیت خود ایمنی بیماری، فاز حاد آن معمولاً با ایمونوتراپی درمان می‌شود، مانند تعویض پلاسما برای حذف آنتی‌بادی‌ها از خون یا ایمونوگلوبولین داخل وریدی.
  • در مواردی که ضعف عضلانی پس از مرحله حاد بیماری ادامه یابد، بیماران ممکن است برای تقویت عضلات و بازگرداندن حرکت به خدمات توانبخشی نیاز داشته باشند.

گزگز دست ناشی از سکته مغزی خفیف

احساس گزگز دست و پا بعد از علامت‌های شایع پس از سکته خفیف مغزی است.

سایر علائم همراه

- فلج در قسمتی از صورت، عدم توانایی لبخند زدن

- عدم توانایی در بلند کردن یک یا هر دو بازو

- اختلال در تکلم، یا عدم توانایی تکلم

- اختلال ادراک

علل و عوامل

- سیگار کشیدن

- فشار خون بالا

- چاقی

- سطح کلسترول بالا

- مصرف زیاد الکل

- ضربان قلب نامنظم به نام فیبریلاسیون دهلیزی

- دیابت

درمان

  • آموزش مجدد حسی (تحریک حسی نواحی آسیب دیده بدن)
  • تحریک الکتریکی
  • توان بخشی
  • تغییر در سبک زندگی برای کاهش خطر سکته مغزی

سوالات متداول

گزگز دست در حالت عادی چقدر طول می‌کشد؟

زمانی که فشار از روی عصب برداشته می‌شود سوزش ناخوشایندی احساس می‌شود که نشانه شروع مجدد ارسال سیگنال‌های درد از اعصاب به مغز است. این حالت معمولاً ظرف چند دقیقه برطرف می‌شود.

چه نرمش‌هایی به رفع گزگز دست کمک می‌کنند؟

حرکت دادن دست، مچ دست و انگشت‌ها مثل مشت کردن و باز کردن دست به برداشتن فشار و گردش خون بهتر کمک می‌کند.

آیا ممکن است گزگز دست تمام روز ادامه پیدا کند؟

در بیشتر موارد گزگز دست موقتی است. اما اگر ادامه پیدا کند یا در فواصل کوتاه تکرار شود می‌تواند نشان دهنده یک بیماری زمینه‌ای باشد و باید به پزشک مراجعه شود.

آیا استرس می‌تواند عامل گزگز دست باشد؟

بله، استرس باعث سفتی عضلات و تنگ شدن شریان‌ها می‌شود. استرس بیش از حد می‌تواند باعث محدود شدن جریان خون به دست‌ها شده و علائمی چون بی حسی و گزگز دست را ایجاد کند.

آیا گزگز دست نشان دهنده گردش خون ضعیف است؟

بله، گردش خون ضعیف می‌تواند عامل گزگز دست باشد، اما دلیل اصلی نیست و در بسیاری از موارد این علامت ناشی از عصب تحت فشار و بیماری‌های زمینه‌ای دیگر است.

مصرف چه ویتامین‌هایی به بهبود گزگز دست کمک می‌کند؟

ویتامین های گروه B به ویژه B12 و ویتامین E

آیا کرونا می‌تواند باعث گزگز دست شود؟

بله، با ظهور کووید-۱۹ پزشکان گزگز دست را یکی از علائم آن ذکر کردند، چرا که این ویروس می‌تواند قسمت‌های مختلف بدن از جمله سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهد.

آیا کم آبی بدن می‌تواند باعث گزگز دست شود؟

بله، یکی از علائم کم آبی بدن احساس گزگز و سوزن سوزن شدن در بدن از جمله دست‌ها است.

آیا اختلالات خواب می‌تواند باعث گزگز دست شود؟

در برخی موارد بله، اختلالات خواب ممکن است ناشی از اضطراب باشد که از دلایل گزگز دست است. بعلاوه، کمبود خواب در افراد مبتلا به میگرن باعث عود کردن علائم آن‌ها می‌شود و گزگز دست یکی از این علائم است.

علت گزگز دست صبحگاهی چیست؟

گزگز دست صبحگاهی می‌تواند به وضعیت بدن در خواب، مثل خوابیدن روی دست یا قرار دادن دست زیر سر مربوط باشد که فشار خون را در این ناحیه محدود کرده و عملکرد عصب را مختل می‌کند.

چه مواد غذایی برای گزگز دست مفید است؟

اسفناج، بروکلی، مارچوبه و بطور کلی غذاهای حاوی ویتامین B برای بهبود عملکرد اعصاب محیطی و گزگز دست مفید هستند.

آیا تمرین‌های کششی و ورزشی می‌توانند گزگز دست را درمان کنند؟

در بعضی موارد بله. اگر گزگز دست مربوط به بیماری‌هایی مثل فتق دیسک گردن، آسیب فشار تکرار شونده، بیماری شریان محیطی یا حتی دیابت باشند، ورزش می‌تواند به بهبود آن کمک کند.

فهرست مطالب

مطالب مفید

رزرو نوبت

شنبه تا چهارشنبه - از 15 الی 19

تماس با مطب