دیسک، ساختاری است که میان مهره‌های ستون فقرات قرار می‌گیرد و گاهی اوقات دچار پارگی و بیرون‌زدگی میشود و به نخاع فشار وارد میکند. در عمل جراحی دیسک کمر، بافت‌هایی که به اعصاب فشار وارد می‌کنند، توسط جراح برداشته می‌شوند. پس از عمل، فشار از ریشه‌های نخاعی برداشته شده و علائم ناشی از فشار دیسک کمر نیز بهبود می‌یابند. عمل جراحی فتق دیسک کمر آخرین گزینه درمانی است و زمانی توسط پزشک پیشنهاد میشود که بدن بیمار به سایر درمان‌ها پاسخ نداده باشد. امروزه جراحی دیسک کمر اغلب با روش‌های نوین جراحی مانند میکرودیسککتومی، آندوسکوپی و لیزر انجام میشود که به دلیل ایجاد برش کمتر، عوارض زیادی نداشته و دوره نقاهت آن کوتاه‌تر است.
جراحی دیسک کمر چیست؟
جراحی دیسک کمر به مجموعه‌ای از روش‌های درمانی گفته میشود که با هدف کاهش فشار وارده از دیسک آسیب‌دیده بر ریشه‌های عصبی و نخاع انجام می‌شوند. دیسک‌های بین مهره‌ای نقش ضربه‌گیر بین مهره‌های ستون فقرات را دارند و از جنس بافت نرم و ژله‌مانند هستند. با افزایش سن، فشار مکانیکی مداوم یا آسیب‌دیدگی، دیواره‌ی خارجی دیسک ممکن است دچار پارگی شود و محتویات داخلی آن به بیرون بزند؛ این حالت با عنوان فتق دیسک یا بیرون‌زدگی دیسک شناخته میشود.
زمانی که این بیرون‌زدگی به ریشه‌های عصبی یا نخاع فشار وارد کند، علائمی مانند درد کمر، تیر کشیدن درد به پا (سیاتیک)، بی‌حسی، گزگز و در موارد شدید ضعف عضلانی ایجاد میشود. بخش بزرگی از بیماران با درمان‌های غیرجراحی مانند استراحت، دارو و فیزیوتراپی بهبود پیدا می‌کنند، اما در مواردی که این روش‌ها پس از چند هفته اثربخش نباشند یا علائم عصبی رو به وخامت باشد، جراحی به‌عنوان قطعی‌ترین و مؤثرترین راه‌حل مطرح میشود.
هدف اصلی از جراحی دیسک کمر، برداشتن یا اصلاح بخش آسیب‌دیده‌ی دیسک، رفع فشار از روی عصب و بازگرداندن عملکرد طبیعی ستون فقرات است. امروزه با پیشرفت تکنیک‌های جراحی، بخش زیادی از این اعمال به‌صورت کم‌تهاجم و با برش‌های کوچک انجام میشود که دوران نقاهت کوتاه‌تر و عوارض کمتری به همراه دارد.
هدف از جراحی دیسک کمر
جراحی دیسک با هدف کاهش فشار دیسک بیرون‌زده بر اعصاب و تسکین درد انجام میشود. زمانی که دیواره دیسک دچار آسیب یا پارگی شود، مواد ژلاتینی داخل دیسک به بیرون ریخته و بیرون‌زدگی دیسک باعث ایجاد فشار بر عصب پشت مهره‌ها و درد میشود. بنابراین، برای درمان این مشکل باید فشار وارده را با برداشتن بخشی از استخوان ستون مهره، برداشتن یا تخریب بخشی از دیسک، تعویض دیسک یا حذف کل دیسک از بین برد.
جراحی دیسک کمر با روش‌های مختلفی انجام میشود که انتخاب آن به شدت دیسک و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. اگر دیسک کمر فشار زیادی به اعصاب وارد کرده باشد و علائم بیماری شدید باشند، از روش‌های جراحی باز شامل دیسککتومی، لامینکتومی، فیوژن و ایمپلت دیسک مصنوعی استفاده میشود. اما اگر دیسک کمر شدید نباشد، می‌توان از روش‌های جراحی بسته شامل میکرودیسککتومی، آندوسکوپی و لیزر بهره برد. بنابراین پزشک معالج با ارزیابی عوامل مختلف از جمله علائم، نتایج تصویربرداری و آزمایشات می‌تواند علت و شدت دیسک کمر را مشخص کند و بر اساس آن و با توجه به شرایط کلی بدن فرد، روشی که احتمال موفقیت بالاتری دارد را پیشنهاد دهد.
چه زمانی نیاز به جراحی دیسک کمر است؟
فتق دیسک کمر یکی از مشکلات شایع است که معمولاً با استراحت، مصرف مسکن و انجام فیزیوتراپی بهبود می‌یابد. با این حال، در برخی موارد علائم بهبود پیدا نمی‌کنند و بیمار نیاز به روش‌های درمانی پیشرفته‌تری دارد. در این شرایط، تزریق کورتون در فضای اپیدورال، طب سوزنی و اوزون‌تراپی به عنوان روش‌های غیرجراحی مورد استفاده قرار می‌گیرند. اگر پس از ۴ تا ۸ هفته علائم بهبود نیابد، جراحی دیسک کمر به عنوان آخرین راه‌حل و مؤثرترین روش درمانی در نظر گرفته میشود.
چه زمانی جراحی دیسک کمر توصیه میشود؟
جراحی دیسک کمر زمانی توصیه میشود که سایر درمان‌های غیرجراحی نتیجه بخش نباشند و علائم بیمار به طور قابل توجهی بهبود نیافته باشند. هدف اصلی جراحی، محافظت از عصب ها و نخاع در برابر فشار و تحریک ناشی از فتق دیسک است. جراحی باعث کاهش سریع‌تر درد و بهبود عملکرد عصبی میشود.
در ادامه، به عوامل مهمی که هنگام تعیین نیاز به جراحی دیسک کمر مورد توجه قرار می‌گیرند، اشاره خواهیم کرد:
در صورتی که دارای مشکلات زیر هستید، جراحی دیسک کمر احتمالا تنها روش درمانی برای شما خواهد بود:
- به شدت احساس درد می‌کنید، تا حدی که نمی‌توانید فعالیت‌های روزانه خود را انجام دهید.
- دچار ضعف بیش از حد یا بی‌حسی مداوم در پاها هستید.
- دچار بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع شده‌اید.
- در ایستادن یا راه رفتن مشکل دارید.
همچنین اگر مبتلا به سندرم‌های دم اسبی (کودا اکوبینا) و نخاع مخروطی (کونوس مدولاریس) هستید و علائم بالا در شما وجود دارد، به عنوان یک مورد اورژانسی در نظر گرفته می‌شوید. در این صورت باید ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده، تحت عمل جراحی قرار بگیرید تا از بروز آسیب‌های جبران‌ناپذیر به نخاع و اعصاب جلوگیری شود.
میزان موفقیت جراحی دیسک کمر
میزان موفقیت جراحی دیسک کمر یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که بیماران هنگام ارزیابی اثربخشی این روش باید در نظر بگیرند. مطالعات نشان میدهند که این میزان از ۶۰٪ تا ۹۵٪(منبع) متغیر است، اما باید توجه داشت که موفقیت جراحی در هر فرد ممکن است متفاوت باشد. اگر قصد انجام این جراحی را دارید، مشاوره با پزشک متخصص برای ارزیابی دقیق نتایج و میزان موفقیت ضروری است.
مزایای جراحی دیسک کمر
جراحی دیسک کمر، برخلاف تصور رایج، همیشه به معنای یک روند پیچیده و پرخطر نیست. با پیشرفت تکنیک‌های جراحی کم‌تهاجم، این عمل امروزه به یکی از قابل‌اعتمادترین راه‌حل‌ها برای بیمارانی تبدیل شده که درمان‌های غیرجراحی برایشان کافی نبوده است. مهم‌ترین مزایای این جراحی عبارت‌اند از:
تسکین سریع و پایدار درد
برخلاف روش‌های محافظه‌کارانه که ممکن است هفته‌ها یا ماه‌ها طول بکشند تا اثر خود را نشان دهند، جراحی دیسک کمر معمولاً طی چند روز تا چند هفته باعث کاهش چشمگیر درد و علائم عصبی میشود؛ چرا که منبع اصلی فشار بر عصب مستقیماً برداشته میشود.
بازگشت عملکرد حرکتی
بسیاری از بیماران پیش از جراحی به دلیل درد و ضعف عضلانی، توانایی راه رفتن، نشستن یا ایستادن طولانی را از دست میدهند. پس از جراحی موفق، دامنه‌ی حرکتی ستون فقرات به حالت طبیعی نزدیک میشود و بیمار می‌تواند فعالیت‌های روزمره را از سر بگیرد.
نرخ موفقیت بالا در روش‌های نوین
روش‌هایی مانند میکرودیسککتومی با نرخ موفقیت ۸۰ تا ۹۰ درصد، از قابل‌اعتمادترین اعمال جراحی ستون فقرات محسوب می‌شوند. انتخاب دقیق روش متناسب با شرایط بیمار توسط جراح، این احتمال موفقیت را بیشتر هم میکند.
کاهش عوارض با روش‌های کم‌تهاجم
در روش‌های بسته مانند میکرودیسککتومی و آندوسکوپی، برش جراحی بسیار کوچک است و همین موضوع خطر عفونت، خونریزی و زخم باقی‌مانده را به‌طور محسوسی کاهش می‌دهد و دوران نقاهت را کوتاه‌تر میکند.
احتمال پایین بازگشت مشکل
عود مجدد فتق دیسک پس از جراحی نسبتاً نادر است (حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد)، و حتی در همین موارد محدود نیز جراحی مجدد معمولاً امکان‌پذیر و کم‌خطر است.
بهبود کیفیت زندگی و سلامت روان
رهایی از درد مزمن، تأثیر مستقیمی بر خواب، خلق‌وخو و توانایی بازگشت به فعالیت‌های اجتماعی و شغلی دارد؛ موضوعی که اغلب در کنار بهبود جسمی نادیده گرفته میشود.
مزایا و معایب روش‌های جراحی دیسک کمر
| روش | مزیت اصلی | مهم‌ترین محدودیت یا عارضه |
|---|---|---|
| میکرودیسککتومی | کم‌تهاجم و نقاهت کوتاه | عفونت، خونریزی و پارگی دورال |
| اندوسکوپی | برش کوچک و نقاهت کوتاه | احتمال عود دیسک و آسیب عصبی |
| نوکلئوپلاستی | کم‌تهاجم و حفظ ساختار دیسک | مناسب نبودن برای همه انواع فتق |
| دیسککتومی | مناسب فتق‌های بزرگ | تهاجمی‌تر و نقاهت طولانی‌تر |
| لامینکتومی | رفع مؤثر تنگی کانال | احتمال آسیب عصبی و نشت مایع نخاعی |
| فورامینوتومی | رفع فشار ریشه عصب | احتمال خونریزی، عفونت و بی‌ثباتی |
| فیوژن | تثبیت مهره‌ها | محدودیت حرکت و احتمال عوارض پیوند |
| دیسک مصنوعی | حفظ حرکت مهره | احتمال جابه‌جایی یا نیاز به جراحی مجدد |
انواع جراحی دیسک کمر
جراحی دیسک کمر بر اساس میزان تهاجم، در دو دسته‌ی کلی جراحی‌های بسته (کم‌تهاجم) و جراحی‌های باز قرار می‌گیرد. انتخاب بین این دو گروه به شدت فتق دیسک، وجود مشکلات همراه در ستون فقرات و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.
جراحی‌های بسته با ایجاد برشی کوچک، معمولاً در حد یک تا چند سانتی‌متر، انجام می‌شوند و به همین دلیل آسیب کمتری به بافت‌های اطراف وارد می‌کنند. میکرودیسککتومی، رایج‌ترین و شناخته‌شده‌ترین این روش‌هاست که طی آن جراح تنها بخش آسیب‌دیده‌ی دیسک را که به عصب فشار وارد میکند، با کمک میکروسکوپ جراحی خارج میکند. آندوسکوپی نیز روشی مشابه است با این تفاوت که با استفاده از یک دوربین بسیار کوچک، جراح می‌تواند بدون نیاز به برش بزرگ‌تر، محل آسیب را مشاهده و درمان کند. نوکلئوپلاستی یا جراحی لیزری دیسک کمر (PLDD) نیز از این دسته است؛ در این روش که حتی از دو روش قبلی هم کم‌تهاجم‌تر است، بخشی از هسته‌ی دیسک با انرژی لیزر یا رادیوفرکانسی تخریب میشود تا فشار داخل دیسک کاهش یابد، بدون آن‌که نیازی به برداشتن کامل بافت باشد.
در مقابل، جراحی‌های باز زمانی انتخاب می‌شوند که فتق دیسک شدید باشد، چند سطح از ستون فقرات درگیر شده باشد یا مشکلات همراهی مانند تنگی کانال نخاعی، شکستگی یا ناپایداری مهره‌ها وجود داشته باشد. دیسککتومی باز، قدیمی‌ترین روش جراحی دیسک کمر است که طی آن جراح با برشی بزرگ‌تر، بخش آسیب‌دیده‌ی دیسک را خارج میکند؛ هرچند امروزه با گسترش میکرودیسککتومی، این روش کاربرد کمتری دارد. لامینکتومی برای مواردی استفاده میشود که تنگی کانال نخاعی نیز وجود دارد؛ در این روش بخشی از استخوان پوششی مهره (لامینا) برداشته میشود تا فضای بیشتری برای عصب و نخاع ایجاد شود. فورامینوتومی با هدف بازتر کردن مسیر خروج ریشه‌ی عصبی انجام میشود و اغلب همراه با لامینکتومی یا فیوژن به کار می‌رود. در مواردی که ناپایداری ستون فقرات وجود دارد، اسپاینال فیوژن با اتصال دائمی دو یا چند مهره به یکدیگر، ثبات ستون فقرات را تأمین میکند. در نهایت، جایگزینی دیسک مصنوعی به‌عنوان جایگزینی مدرن‌تر برای فیوژن مطرح است که برخلاف فیوژن، امکان حفظ بخشی از دامنه‌ی حرکتی طبیعی ستون فقرات را نیز فراهم میکند.
انتخاب نهایی بین این روش‌ها هرگز نباید بر اساس ترجیح شخصی بیمار باشد، بلکه باید پس از بررسی دقیق تصویربرداری، علائم بالینی و مشورت با جراح مغز و اعصاب یا ستون فقرات صورت گیرد.
مقایسه روش‌های جراحی دیسک کمر
| روش | کاربرد اصلی | مزیت مهم |
|---|---|---|
| میکرودیسککتومی | فتق دیسک مقاوم به درمان | کم‌تهاجم و نقاهت کوتاه |
| جراحی اندوسکوپی | فتق دیسک | برش کوچک و آسیب کمتر به بافت‌ها |
| نوکلئوپلاستی | برخی فتق‌های دیسک | کم‌تهاجم و حفظ ساختار دیسک |
| دیسککتومی | فتق‌های بزرگ یا متعدد | مناسب برای موارد گسترده‌تر |
| لامینکتومی | تنگی کانال و فشار روی نخاع | رفع فشار از کانال نخاعی |
| فورامینوتومی | تنگی محل عبور ریشه عصب | کاهش فشار روی عصب |
| فیوژن ستون فقرات | ناپایداری و جابه‌جایی مهره‌ها | تثبیت ستون فقرات |
| دیسک مصنوعی | آسیب شدید دیسک | حفظ نسبی حرکت ستون فقرات |
روش های جراحی بسته دیسک کمر
در جراحی دیسک کمر به روش‌های بسته یا کم‌تهاجم، برش کوچکی در ناحیه موردنظر ایجاد میشود که عوارض کمتری دارد و دوران نقاهت آنها نیز کوتاه‌تر است. این روش‌ها شامل میکرودیسککتومی، آندوسکوپی و نوکلئوپلاستی یا جراحی با لیزر است. نوع جراحی بر اساس تشخیص پزشک، شرایط بیمار، شدت و علت دیسک انتخاب میشود.
میکرودیسککتومی یا جراحی میکروسکوپی دیسک کمر
میکرودیسککتومی یا جراحی میکروسکوپی دیسک کمر، روش دقیق‌تر جراحی دیسککتومی با برش کوچک‌تر است که برای حذف قسمت آسیب‌دیده دیسک استفاده میشود. این روش معمولا گزینه درمانی اول برای تمامی افراد کاندید جراحی دیسک کمر است. این روش به تسکین درد، بهبود تحرک و بازیابی عملکردهای طبیعی مربوط به نشستن، ایستادن و راه رفتن بیمار کمک بسیاری میکند.
میکرودیسککتومی برای چه افرادی انجام میشود؟
میکرودیسککتومی برای درمان بیرون‌زدگی‌های دیسک متوسط تا نسبتا شدید انجام میشود. این روش معمولا برای تمامی افرادی که به جراحی دیسک نیاز دارند و دارای مشکلات سلامتی خاص هستند و احتیاجی به انجام جراحی‌های گسترده‌تر دیسک ندارند، قابل انجام خواهد بود. از آنجایی که دوران نقاهت این روش کوتاه‌تر است و طیف گسترده‌تری از مشکلات دیسک را برطرف میکند، بهترین گزینه برای افرادی است که می‌خواهند هرچه سریع‌تر بهبود پیدا کنند و به زندگی عادی خود بازگردند.
مراحل انجام میکرودیسککتومی
- ابتدا بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار می‌گیرد.
- یک برش یک سانتی‌متری در کمر و درست در ناحیه دیسک آسیب‌دیده ایجاد میشود.
- یک میکروسکوپ کوچک دارای منبع نور به نام آرتروسکوپ از محل برش، وارد بدن بیمار میشود تا تصویر بزرگ شده از محل آسیب‌دیده در مانیتور اتاق عمل مشاهده شود.
- زمانی که محل دقیق آسیب مشاهده شد، جراح در صورت نیاز یک قسمت از استخوان ستون مهره را برمی‌دارد (لامینکتومی) و سپس پوشش روی نخاع و ریشه عصبی نیز کنار زده میشود.
- جراح با استفاده از یک ابزار مخصوص جراحی شبیه به قیچی، دیسک بیرون‌زده را خارج میکند.
- پس از اتمام کار، ابزار از بدن بیمار خارج شده و محل برش نیز بخیه زده میشود.
- بیمار معمولا همان روز یا صبح روز بعد از بیمارستان مرخص میشود.
خطرات و عوارض میکرودیسککتومی
میکرودیسککتومی به طور کلی یک جراحی بی‌خطر محسوب میشود. با این حال، مانند هر جراحی دیگری دارای خطرات و عوارضی است که این عوارض عبارتند از:
- پارگی دورال (نشت مایع مغزی نخاعی) در ۱ تا ۷ درصد از جراحی‌ها
- عود مجدد دیسک
- بی‌اختیاری روده یا مثانه (بسیار نادر)
- خونریزی
- عفونت
جراحی دیسک کمر با لیزر (PLDD)
جراحی دیسک کمر با لیزر یا نوکلئوپلاستی (PLDD) نیز یک درمان کم‌تهاجم است و در واقع عمل جراحی محسوب نمی‌شود. در این روش از انرژی لیزر برای حل کردن بخشی از هسته دیسک به صورت کنترل شده و بدون آسیب به بافت‌های مجاور استفاده میشود.
جراحی لیزری دیسک کمر برای چه افرادی انجام میشود؟
جراحی لیزری دیسک کمر برای افرادی که دارای دیسک بزرگ و بیرون‌زده نیستند یا دیسک آنها وارد کانال نخاعی نشده باشد و به طور کلی برای افرادی که دارای فتق دیسک خفیف هستند و از فیزیوتراپی و درمان‌های غیرتهاجمی نتیجه نگرفته‌اند، گزینه درمانی مناسبی محسوب میشود. افراد باردار، افراد بالای ۵۰ سال و افرادی که دارای علائم نقص عصبی مانند بی‌حسی اندام تحتانی و بی‌اختیاری ادرار و مدفوع هستند، نباید از این روش استفاده کنند.
مراحل انجام جراحی لیزری دیسک کمر
جراحی دیسک کمر با لیزر بدون بیهوشی و با استفاده از بی‌حسی موضعی انجام میشود.
بیمار به شکم می‌خوابد و از وسط کمر یک سوزن توخالی وارد دیسک شده و موقعیت صحیح آن با استفاده از فلوروسکوپی یا تصویربرداری سی‌تی اسکن تایید میشود.
دستگاه فیبر لیزری از طریق این سوزن در مرکز هسته دیسک قرار می‌گیرد. این دستگاه از یک کاتتر (لوله) نازک و یک الکترود فرکانس رادیویی در سر آن تشکیل شده است.
مقدار کنترل شده‌ای از انرژی لیزر به دیسک وارد میشود. این انرژی تبدیل به گرما شده و باعث حل شدن قسمتی از دیسک میشود.
سپس این ناحیه، حل شده و با استفاده از سوزن، ساکشن میشود. در نتیجه، حجم دیسک و فشار داخل آن کاهش می‌یابد.
فیبر و سوزن به آرامی از بدن خارج شده و زخم بسته میشود. برش ایجاد شده در این عمل در حد یک بخیه است.
عوارض جراحی لیزری دیسک کمر
- عفونت محل سوراخ سوزن
- بی‌حسی در ساق پا
- افزایش درد در محل وارد کردن سوزن
- عوارض جانبی موقت مربوط به بی‌حسی موضعی
روش‌های جراحی باز دیسک کمر
در جراحی دیسک کمر به روش باز، برش بزرگ‌تری در بدن ایجاد میشود و پزشک زمانی تصمیم به انجام این روش‌ها می‌گیرد که تکنیک‌های غیرتهاجمی اثربخش نبوده‌اند و یا دیسک کمر با سایر مشکلات ستون فقرات همراه است. روش‌های جراحی دیسک کمر باز شامل دیسککتومی، لامینکتومی، فورامینوتومی، همجوشی ستون فقرات و ایمپلنت دیسک مصنوعی است.
دیسککتومی باز
در روش جراحی باز دیسک کمر (دیسککتومی باز) عامل مزاحم حذف میشود. جراح برای کاهش فشار وارد شده بر اعصاب و کاهش درد، قسمت آسیب‌دیده دیسک را برمی‌دارد. این عمل نیز تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و طی آن جراح با ایجاد برش در کمر، عضلات و ریشه عصبی را به آرامی کنار می‌زند و قسمت آسیب دیده دیسک را خارج میکند. با پیشرفت علم پزشکی و امکان جراحی میکروسکوپی دیسک کمر یا میکرودیسککتومی، این روش دیگر انتخاب اول جراحان حتی در موارد شدید بیرون‌زدگی دیسک نیست.
دیسککتومی برای چه افرادی انجام میشود؟
دیسککتومی در افرادی که دچار فتق دیسک هستند و مشکلی برای انجام عمل باز و بیهوشی ندارند، قابل انجام خواهد بود. اما با پیشرفت‌های اخیر در تکنیک‌های جراحی و بهبود روش‌های تصویربرداری، روش‌های کم‌تهاجم مانند میکرودیسککتومی مورد استفاده قرار می‌گیرند و روش دیسککتومی به نوعی منسوخ شده است. در برخی موارد که آسیب دیسک شدیدتر است، عمل دیسککتومی و میکرودیسککتومی به صورت همزمان با روش‌های دیگر مانند لامینکتومی و فورامینوتومی انجام میشود.
مراحل انجام دیسککتومی
- جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و حدود ۶۰ دقیقه طول میکشد.
- پس از شناسایی ناحیه دقیق دیسک آسیب‌دیده کمر یک برش کوچک ایجاد میشود.
- عضلات پوشاننده ستون فقرات کنار زده می‌شوند و در صورت نیاز مقدار کمی از استخوان و رباط پوشاننده اعصاب برداشته میشود. (لامینکتومی)
- اعصاب به آرامی به طرفین کنار زده می‌شوند تا امکان دسترسی به بیرون‌زدگی دیسک فراهم شود.
- یک برش کوچک در پشت دیسک ایجاد و بیرون‌زدگی دیسک خارج میشود اما باقی دیسک، دست نخورده باقی می‌ماند.
- در پایان عمل، زخم با بخیه بسته شده و با پانسمان پوشانده میشود.
عوارض جراحی دیسککتومی
- خونریزی یا هموراژ (خونریزی سنگین)
- عفونت
- لخته شدن خون، به ویژه ترومبوز ورید عمقی
- تشکیل بافت اسکار و بازگشت علائم دیسک
- درد دائمی یا ضعف اندام‌ها به دلیل آسیب به اعصاب واقع در ستون فقرات
- آسیب به بافت‌ها یا اندام‌هایی که باید برای دسترسی به دیسک جابجا شوند
- عدم تسکین درد و عود مجدد بیماری
لامینکتومی
تصور کنید پارگی دیسک کمر شما فرد مزاحمی است که پشت یک در پنهان شده است. جراحی لامینکتومی مانند برداشتن درب برای دستگیری فرد مزاحم است. هر مهره ستون فقرات از یک استخوان استوانه‌ای شکل و کم ارتفاع به نام جسم مهره و یک حلقه استخوانی که نخاع را درون خود جای داده است، تشکیل میشود. به بخشی از این حلقه استخوانی لامینا می‌گویند که طی عمل لامینکتومی یا لامینوتومی، بخشی از آن برداشته میشود تا فشاری که دیسک پاره شده به نخاع و اعصاب وارد میکند، تا حدی کاهش پیدا کند.
لامینکتومی برای چه افرادی انجام میشود؟
لامینکتومی اغلب برای افراد مسن و افرادی که علاوه بر بیرون‌زدگی دیسک دچار مشکلات دیگری مانند تنگی دژنراتیو، شکستگی، تومورهای اولیه و ثانویه ستون فقرات، آبسه و تغییر شکل ستون فقرات هستند، قابل انجام خواهد بود. این جراحی به سه روش میکرولامینکتومی، لامینکتومی باز و فنسریشن انجام میشود که روش درمانی مناسب با توجه به شرایط بیمار و تشخیص پزشک معالج انتخاب خواهد شد.
مراحل انجام لامینوکتومی
- عمل با بیهوش شدن بیمار آغاز میشود.
- جراح یک برش در قسمت آسیب‌دیده دیسک ایجاد میکند.
- پوست، عضلات و رباطها کنار کشیده می‌شوند تا ستون مهره قابل مشاهده باشد.
- جراح با پانچ مخصوص، قوس استخوانی قسمت خلفی مهره (لامینا) را برای کاهش فشار وارده بر اعصاب این ناحیه برمی‌دارد. این کار ممکن است شامل برداشتن خار استخوان یا برداشتن تمام یا بخشی از دیسک (دیسککتومی) باشد.
- در برخی موارد، همجوشی ستون فقرات نیز ممکن است بطور همزمان انجام شود. در طول فیوژن ستون فقرات، جراح ۲ یا چند استخوان را در ستون فقرات شما به یکدیگر متصل میکند.
- برش با بخیه یا منگنه جراحی بسته میشود و باند یا پانسمان استریل روی آن قرار می‌گیرد.
عوارض لامینکتومی
- عفونت زخم
- خونریزی سطحی یا عمیق
- لخته شدن خون در پاها و افزایش احتمال آمبولی ریه
- آسیب به سخت شامه (که نخاع را می پوشاند) و نشت مایع نخاعی
- آسیب به عصب، ضعف، بی‌حسی و بی‌اختیاری ادرار و مدفوع
فورامینوتومی
در روش فورامینوتومی یا فورامینوکتومی برای از بین بردن فشار روی عصب، جراح حفره‌ای را که ریشه عصبی از آن عبور کرده را گشادتر و بازتر میکند. فورامینوتومی معمولا در کنار روش‌های دیگر انجام میشود، زیرا ممکن است جراح برای انجام این عمل به لامینکتومی یا برداشتن استخوان لامینا نیز احتیاج داشته باشد. این روش همچنین ممکن است ستون فقرات را با همجوشی ستون فقرات یا فیوژن تثبیت کند.
فورامینوتومی برای چه افرادی انجام میشود؟
این عمل در صورتی انجام میشود که بیمار دارای دیسک کمر شدید باشد و یا دیسک کمر وی با اختلالات دیگری مانند آرتروز ستون فقرات، خار استخوانی، انحطاط دیسک‌های بین مهره‌ای، کیست یا تومور و بیماری اسکلتی مانند بیماری پاژه استخوان همراه باشد.
مراحل انجام فورامینوتومی
- جراحی با بیهوشی عمومی آغاز میشود.
- جراح، برشی به اندازه چسب زخم یا کوچک‌تر در محل دقیق ریشه عصبی که تحت فشار قرار گرفته است، ایجاد میکند.
- در این مرحله نیازی به بریدن بافت‌ها نیست و پوست، ماهیچه و رباطها با استفاده از رترکتورهای لوله‌ای کنار زده می‌شوند تا استخوان ستون فقرات مشخص شود.
- استخوان فورامن برای بزرگ‌تر شدن کانال نخاعی تراش می‌خورد.
- بعد از اتمام کار نیز رباطها، ماهیچه و پوست به محل اول خود بازمی‌گردند و برش بخیه زده میشود.
عوارض فورامینوتومی
بروز عوارض ناشی از انجام جراحی فورامینوتومی معمولا رایج نیست اما ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- خونریزی
- عفونت
- لخته شدن خون
- آسیب عصبی (احساس ضعف، درد و بی‌حسی)
- بی‌ثباتی ستون فقرات
- عدم تسکین یا کاهش کم شدت درد
- عود مجدد
- محدود شدن حرکت در ناحیه عمل
فیوژن یا همجوشی ستون فقرات
روش همجوشی ستون فقرات یک روش تهاجمی است که در آن دیسک آسیب‌دیده خارج شده و جای آن با استخوان پر میشود یا دو مهره با پلاتین به یکدیگر پیچ می‌شوند. در نتیجه، دو مهره مرتبط با این دیسک به صورت دائمی به یکدیگر متصل شده و امکان حرکت میان این دو مهره کاهش پیدا میکند و یا از بین می‌رود. روش همجوشی تحت عنوان جراحی دیسک کمر با پلاتین نیز شناخته میشود، اما این اتصال تنها با پلاتین نیست و با استفاده از پیوند استخوان از خود بیمار (اتوگرافت)، استخوان اهدایی (آلوگرافت) و استخوان مصنوعی نیز انجام خواهد شد.
جراحی فیوژن ستون فقرات برای چه افرادی انجام میشود؟
این عمل معمولا در صورتی انجام میشود که دیسک کمر با مشکلات جدی دیگر ستون فقرات مانند پارگی شدید دیسک، شکستگی و جابجایی مهره‌ها، انحراف ستون فقرات و آرتروز همراه باشد.
مراحل انجام عمل فیوژن ستون فقرات
- ابتدا بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار می‌گیرد.
- پیوند استخوانی لازم برای همجوشی دو مهره آماده میشود. اگر تصمیم بر انجام اتوگرافت یا استفاده از استخوان خود بیمار باشد، برشی در قسمت بالای استخوان لگن ایجاد میشود و قسمت کوچکی از آن برداشته خواهد شد. این مرحله در صورت استفاده از استخوان اهدایی یا استخوان مصنوعی انجام نمی‌شود.
- برش دقیق در محل دیسک ایجاد شده و سپس پوست و عضلات کنار زده می‌شوند.
- دیسک‌ها یا ساختار مهره آسیب‌دیده، تخلیه و برداشته می‌شوند.
- پیوند استخوان یا جایگزین‌های پیوند استخوان در فضای دیسک یا میان مهره‌ها قرار داده میشود.
- ایمپلنت‌هایی مانند صفحات، پیچ یا میله برای ایجاد ثبات و پشتیبانی ستون فقرات نصب می‌شوند.
- عضلات به جای خود بازگردانده شده و برش بخیه زده میشود.
عوارض عمل فیوژن ستون فقرات
- عفونت در مهره‌های تحت درمان یا زخم
- لخته شدن خون و احتمال آمبولی ریه
- آسیب به عصب نخاعی
- درد مداوم در محل پیوند استخوان
- فشار اضافی بر استخوان‌های مجاور مهره‌های جوش‌خورده
- محدودیت حرکت در ناحیه عمل
عمل تعویض دیسک یا ایمپلنت دیسک مصنوعی
در روش تعویض دیسک که به آن ایمپلنت دیسک مصنوعی یا جراحی دیسک کمر با پروتز نیز گفته میشود، دیسک آسیب‌دیده خارج شده و با یک دیسک مصنوعی تعویض خواهد شد. دیسک مصنوعی از مواد پلیمری مخصوصی ساخته میشود که دامنه حرکت و میزان تحمل فشار آن تا حد قابل قبولی مشابه دیسک طبیعی است. دیسک مصنوعی متشکل از دو صفحه است که یک صفحه به مهره بالایی دیسک آسیب‌دیده و صفحه دیگر به مهره پایینی متصل میشود. اکثر دیسک‌های مصنوعی از هیدروژل ساخته می‌شوند که این ماده با جذب آب منبسط میشود. پس از قرار دادن دیسک مصنوعی در حفره دیسک، آن را با استفاده از آب منبسط می‌کنند تا مهره را کاملا پر کند. دیسک مصنوعی، تراکم‌پذیر و قابل فشرده شدن است و تقریبا مانند دیسک طبیعی عمل کرده و امکان حرکت را فراهم میکند.
دیسک مصنوعی کمر چیست؟
دیسک مصنوعی کمر (که گاهی با عنوان «مهره مصنوعی» نیز شناخته میشود، هرچند از نظر فنی جایگزین دیسک بین مهره‌ای است نه خود مهره) یک ایمپلنت طراحی‌شده برای جایگزینی دیسک آسیب‌دیده‌ی بین دو مهره است. برخلاف فیوژن که دو مهره را به‌طور دائم بی‌حرکت میکند، هدف از این روش، حفظ بخشی از دامنه‌ی حرکتی طبیعی ستون فقرات در کنار رفع فشار عصبی است.
این ایمپلنت معمولاً از دو صفحه‌ی فلزی تشکیل شده که هرکدام به یکی از مهره‌های بالا و پایین دیسک آسیب‌دیده متصل می‌شوند، و در میان آنها یک هسته‌ی متحرک (اغلب از جنس پلی‌اتیلن یا هیدروژل) قرار دارد که نقش دیسک طبیعی را ایفا میکند. برخی از این هسته‌ها با جذب آب منبسط می‌شوند تا خاصیت ضربه‌گیری مشابه دیسک واقعی داشته باشند.
این روش معمولاً برای بیمارانی مناسب است که تنها یک یا حداکثر دو سطح دیسک آسیب‌دیده دارند، از نظر تراکم استخوانی مشکل جدی ندارند و کاندید مناسبی برای فیوژن نیستند یا مایل به حفظ حرکت بیشتر ستون فقرات پس از جراحی هستند.
عوارض دیسک مصنوعی کمر
مانند هر عمل جراحی دیگری، تعویض دیسک با ایمپلنت مصنوعی نیز با درصدی از خطر عوارض همراه است که پیش از تصمیم‌گیری باید مورد توجه قرار گیرد:
- عفونت اطراف محل ایمپلنت: با وجود رعایت اصول استریل در اتاق عمل، احتمال عفونت مانند هر جراحی باز دیگری وجود دارد.
- دررفتگی یا جابجایی ایمپلنت: در موارد نادر، دیسک مصنوعی ممکن است از محل اصلی خود جابجا شود که در این صورت نیاز به جراحی اصلاحی خواهد بود.
- شکستگی یا فرسودگی زودرس قطعات: اگرچه این ایمپلنت‌ها برای دوام طولانی (حدود ۴۰ سال طبق برآورد سازندگان) طراحی شده‌اند، فرسودگی زودتر از موعد در موارد محدودی گزارش شده است.
- واکنش آلرژیک به مواد ایمپلنت: در افرادی با حساسیت به فلزات یا مواد پلیمری خاص، ممکن است واکنش‌های موضعی رخ دهد.
- کاهش دامنه حرکتی در بلندمدت: برخلاف انتظار اولیه، در برخی بیماران با گذشت زمان، دامنه‌ی حرکتی ناحیه‌ی عمل‌شده محدودتر از حد انتظار باقی می‌ماند.
- نیاز به جراحی تکمیلی: در صورت بروز هرکدام از موارد بالا، ممکن است جراحی دوم برای اصلاح یا تعویض ایمپلنت لازم شود.
با این حال، مطالعات نشان میدهند نرخ موفقیت این روش حدود ۸۷.۵ درصد است و بسیاری از بیمارانی که کاندید مناسبی برای آن هستند، پس از عمل بهبود قابل توجهی در کیفیت زندگی و حرکت‌پذیری ستون فقرات خود تجربه می‌کنند.
عمل تعویض دیسک برای چه افرادی انجام میشود؟
تعویض دیسک مصنوعی کمر تنها در صورتی توصیه می شود که درمان‌های دیگر پس از حداقل ۶ ماه بی‌اثر شده باشند. انجام این روش برای بیماران دارای اسپوندیلولیستزی قابل توجه (لغزش یک مهره بر روی مهره دیگر) و تنگی ستون فقرات (تنگی کانال نخاعی) نیز توصیه نمی‌شود.
روش انجام عمل تعویض دیسک
- عمل با بیهوشی عمومی بیمار آغاز میشود.
- بر خلاف سایر روش‌ها، برش این عمل در شکم و به طول ۵ الی ۸ سانتی‌متر ایجاد میشود.
- پوست، ماهیچهها و رگ‌های خونی برای دسترسی به ستون فقرات به طرفین حرکت داده می‌شوند.
- دیسک آسیب‌دیده خارج میشود.
- اندازه مهره‌ها و انحنای ستون فقرات با دستگاه مخصوص اندازه‌گیری و ارزیابی میشود.
- اگر ارتفاع دیسک کمر کم شده باشد، با استفاده از ابزارهای مخصوص به ارتفاع اصلی خود بازمی‌گردد.
- دیسک مصنوعی در محل مناسب قرار داده میشود و سپس فلوروسکوپی آنلاین (اشعه ایکس) جهت حصول اطمینان از قرارگیری دیسک در جای مناسب مورد استفاده قرار می‌گیرد.
- عضلات و رگ‌های خونی به محل اولیه خود بازگشته و زخم بخیه میشود.
عوارض عمل تعویض دیسک
- عفونت در اطراف دیسک مصنوعی
- دررفتگی، جابجایی یا شکسته شدن دیسک مصنوعی
- شل شدن یا سایش دیسک مصنوعی
- احتمال نیاز به انجام جراحی اضافی برای برداشتن یا جایگزینی ایمپلنت
- واکنش آلرژیک به مواد ایمپلنت
- باریک شدن ستون فقرات به دلیل تجزیه استخوان‌های ستون فقرات
- از دست دادن انعطاف و کاهش دامنه حرکت ستون فقرات
- لخته شدن خون در پا به دلیل کاهش فعالیت
- نشت مایع نخاعی یا پارگی سخت شامه (بافت پوشاننده نخاع)
مقایسه روش‌های مختلف جراحی دیسک کمر
روش‌های مختلفی برای جراحی دیسک کمر وجود دارد که هریک از آنها دارای مزایا و معایب خاصی هستند. انتخاب این روش‌ها به عنوان گزینه درمانی، پس از بررسی پزشک متخصص و بر اساس شرایط بیمار و مشکلات همراه با دیسک کمر انجام میشود. در جداول زیر روش‌های مختلف جراحی دیسک کمر با یکدیگر مقایسه شده‌اند.
مقایسه روش انجام انواع جراحی‌های دیسک کمر و کاندیدای مناسب آن
| روش جراحی | توضیح مختصر جراحی | افراد مناسب انجام این روش |
|---|---|---|
| میکرودیسککتومی | حذف فتق دیسک از طریق ایجاد یک برش ۱ سانتی‌متری در کمر | اکثر افرادی دچار فتق دیسک که به درمان غیر جراحی پاسخ ندادند |
| اندوسکوپی | حذف فتق دیسک از طریق ایجاد یک برش کوچک در کمر و یک دوربین کوچک | افراد دچار فتق دیسک که به درمان غیر جراحی پاسخ ندادند |
| نوکلئوپلاستی | استفاده از انرژی رادیوفرکانسی برای حل کردن بخشی از دیسک | افراد دارای فتق دیسک به جز مواردی که دیسک وارد کانال نخاعی شده، افراد باردار و افراد بالای ۵۰ سال |
| دیسککتومی | خارج کردن کل یا بخشی از دیسک از طریق ایجاد یک برش بزرگ در کمر | فتق دیسک بزرگ یا چند دیسک که به درمان غیر جراحی پاسخ نداده (دیسککتومی باز منسوخ شده است) |
| لامینکتومی | حذف بخشی از استخوان ستون مهره جهت رفع فشار از نخاع | فتق دیسک همراه تنگی دژنراتیو، شکستگی، تومور ستون فقرات، آبسه و تغییرشکل ستون فقرات |
| فورامینوتومی | گسترش حفره عبور ریشه عصبی | دیسک کمر شدید همراه آرتروز ستون فقرات، خار استخوانی، انحطاط دیسک‌های بین مهره‌ای، کیست یا تومور |
| اسپینال فیوژن | اتصال دو یا چند استخوان در ستون فقرات به یکدیگر | دیسک کمر همراه با شکستگی و جابجایی مهره‌ها، انحراف ستون فقرات و آرتروز |
| جایگزین دیسک مصنوعی | جایگزین کردن دیسک آسیب‌دیده با دیسک مصنوعی | از بین رفتن کامل دیسک به جز بیماران دارای اسپوندیلولیستزی قابل توجه و تنگی ستون فقرات |
مقایسه مدت زمان مورد نیاز برای بستری، زمان بازیابی و نرخ موفقیت انواع جراحی‌های دیسک کمر
| روش جراحی | مدت زمان بستری | مدت زمان بازیابی | نرخ موفقیت |
|---|---|---|---|
| میکرودیسککتومی | ۲-۱ روز | ۴-۲ هفته | ۹۰% |
| اندوسکوپی | ۲-۱ روز | ۴-۲ هفته | ۸۴% |
| نوکلئوپلاستی | ۲-۱ روز | ۴-۲ هفته | ۷۵-۸۰% |
| دیسککتومی | ۴-۳ روز | ۸-۶ هفته | ۷۰-۷۵% |
| لامینکتومی | ۴-۳ روز | ۸-۶ هفته | ۷۰-۹۰% |
| فورامینوتومی | ۴-۳ روز | ۸-۶ هفته | ۸۴-۹۴% |
| اسپینال فیوژن | ۵-۳ روز | ۶-۳ ماه | ۷۰-۹۰% |
جایگزین دیسک مصنوعی | ۵-۳ روز | ۸-۶ هفته | ۸۷.۵% |
عمل دیسک کمر چگونه انجام میشود؟
بسیاری از بیماران پیش از جراحی نگران جزئیات روند عمل هستند. در ادامه، مراحل کلی جراحی دیسک کمر به زبان ساده توضیح داده شده است (لازم به ذکر است جزئیات دقیق بسته به روش انتخابی و شرایط بیمار می‌تواند کمی متفاوت باشد):
۱. بیهوشی
جراحی دیسک کمر معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود، یعنی بیمار در طول عمل کاملاً در خواب است و دردی احساس نمی‌کند.
۲. ایجاد برش
بسته به روش انتخابی، جراح برشی کوچک (در روش‌های بسته مانند میکرودیسککتومی، معمولاً حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر) یا بزرگ‌تر (در روش‌های باز) در ناحیه‌ی کمر ایجاد میکند.
۳. دسترسی به دیسک آسیب‌دیده
جراح با کنار زدن آرام عضلات و بافت‌های اطراف، به محل دیسک آسیب‌دیده دسترسی پیدا میکند. در روش‌های میکروسکوپی یا آندوسکوپی، این مرحله با کمک میکروسکوپ یا دوربین جراحی و با دقت بسیار بالا انجام میشود.
۴. برداشتن یا اصلاح بخش آسیب‌دیده
بخشی از دیسک که به عصب فشار وارد میکند برداشته میشود تا فشار از روی ریشه‌ی عصبی و نخاع برطرف شود. در روش‌های خاص‌تر مانند فیوژن یا تعویض دیسک، مراحل تکمیلی مانند قرار دادن ایمپلنت نیز در همین بخش انجام میشود.
۵. بستن محل برش
پس از اطمینان از رفع فشار عصبی، محل برش با بخیه یا چسب جراحی بسته میشود.
مدت زمان عمل: جراحی‌های بسته (مانند میکرودیسککتومی) معمولاً بین ۴۵ دقیقه تا ۱ ساعت طول می‌کشند، در حالی که جراحی‌های باز یا فیوژن ممکن است ۳ تا ۴ ساعت به طول بینجامد.
بستری: بسیاری از بیماران در روش‌های کم‌تهاجم همان روز یا روز بعد از عمل مرخص می‌شوند؛ در روش‌های باز یا فیوژن، بستری ممکن است تا ۳ تا ۵ روز طول بکشد.
بهترین روش جراحی دیسک کمر چیست؟
بهترین روش جراحی دیسک کمر، جراحی میکرودیسککتومی کمر است که به اصطلاح گلد استاندارد جراحی دیسک کمر محسوب میشود. در این روش تنها بخش کوچکی از دیسک که به ریشه عصبی فشار می‌آورد، برداشته شده و بخش عمده‌ای از دیسک سالم می‌ماند. این نوع جراحی معمولا به صورت سرپایی یا با یک شب بستری در بیمارستان انجام میشود. اکثر بیماران می‌توانند حدود یک تا سه هفته پس از جراحی به محل کار و روال معمول زندگی خود بازگردند.
میکرودیسککتومی دارای میزان موفقیت بالایی است و مطالعات انجام شده نیز درصد موفقیت این روش را بین ۸۰ تا ۹۰ درصد گزارش کرده‌اند. مطالعات همچنین نشان میدهند، افرادی که برای فتق دیسک کمر تحت عمل جراحی قرار گرفته‌اند، در مقایسه با افرادی که درمان غیرجراحی داشتند، در طول دو سال، بهبود بیشتری در علائم خود مشاهده کرده‌اند. (منبع)
مراقبت‌های لازم بعد از عمل جراحی دیسک کمر
عمل جراحی به طور کلی درمان سنگینی برای بدن محسوب میشود و مراقبت‌های بعد از هر عمل نیز بر نتیجه نهایی تاثیر بسزایی خواهد داشت. بنابراین، پس از جراحی بیرون‌زدگی دیسک کمر برای بهبودی سریع‌تر حتما به توصیه‌های پزشک خود درباره مراقبت‌های لازم بعد از عمل دیسک کمر توجه داشته باشید، زیرا عمل جراحی دیسک با روش‌های مختلفی انجام میشود و ممکن است پزشک با توجه به شرایط بدنی و نتایج عمل، مراقبت ویژه‌ای برای شما در نظر گرفته باشد. به طور کلی، مراقبت‌هایی که بعد از جراحی دیسک کمر باید انجام دهید به شرح زیر است:
مراقبت‌های پس از جراحی دیسک کمر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و رعایت نکات مهم می‌تواند روند بهبودی را تسریع کرده و از عود مجدد بیماری جلوگیری کند. در اینجا به مهم‌ترین مواردی که پس از جراحی دیسک کمر باید رعایت کنید، اشاره شده است:
۱. استراحت کافی
بعد از عمل باید فعالیت‌های روزمره خود را محدود کنید. در سه روز اول، تنها باید دراز بکشید و فقط برای استفاده از سرویس بهداشتی از جای خود بلند شوید. پس از سه روز نیز از انجام فعالیت‌های سنگین مانند راه رفتن طولانی، نشستن و ایستادن به مدت طولانی، خم شدن و بالا رفتن از پله‌ها خودداری کنید.
۲. توجه به نحوه خوابیدن و بلند شدن
برای خوابیدن از تشک و بالش مناسب استفاده کنید و به هیچ وجه روی شکم نخوابید. هنگام بلند شدن از تخت، به پهلوی خود بچرخید و به آرامی بلند شوید. استفاده از این روش‌ها به کاهش فشار روی ستون فقرات کمک میکند.
۳. تمیز نگه داشتن محل زخم
تمیزی زخم جراحی بسیار مهم است. باید پانسمان زخم خود را هر روز طبق توصیه پزشک تعویض کنید تا از عفونت جلوگیری شود.
۴. جلوگیری از خیس شدن زخم
تا ۱۰ روز پس از جراحی، از خیس شدن محل زخم خودداری کنید. برای حمام کردن، از دوش‌های کوتاه و محافظت از زخم با پلاستیک استفاده کنید.
۵. استفاده از توالت فرنگی
برای جلوگیری از فشار روی کمر، بعد از جراحی دیسک کمر حتماً از سرویس بهداشتی فرنگی استفاده کنید.
۶. مصرف به موقع داروهای تجویزی
داروهای تجویز شده توسط پزشک را به موقع مصرف کنید. این داروها به کاهش درد، التهاب و تسریع بهبود کمک می‌کنند.
۷. تغذیه مناسب
رژیم غذایی سالم و متعادل پس از جراحی اهمیت دارد. مصرف غذاهای سرشار از فیبر برای جلوگیری از یبوست و کاهش مصرف غذاهای چرب و شور توصیه میشود. مایعات نیز به بهبود روند هضم و جلوگیری از مشکلات گوارشی کمک می‌کنند.
۸. عدم مصرف سیگار
سیگار کشیدن می‌تواند روند بهبودی را به شدت کند کند. حداقل تا سه روز پس از عمل از مصرف سیگار پرهیز کنید.
۹. استفاده از کمربند طبی
در برخی موارد پس از جراحی دیسک کمر، پزشک ممکن است استفاده از کمربند طبی را برای کاهش فشار روی زخم توصیه کند.
۱۰. مراجعه منظم به پزشک
قرارهای ملاقات پس از جراحی با پزشک را جدی بگیرید. معاینه‌های منظم به پزشک کمک میکند تا روند بهبودی شما را ارزیابی کرده و از عود مجدد بیماری جلوگیری شود.
۱۱. فیزیوتراپی و آب‌درمانی
پس از بهبود اولیه، فیزیوتراپی و آب درمانی کمک زیادی به بهبود انعطاف پذیری ستون فقرات و کاهش درد خواهند کرد. این روش‌ها تحت نظر فیزیوتراپیست انجام می‌شوند و می‌توانند به تسریع بهبودی کمک کنند.
تأثیر فیزیوتراپی در دوران نقاهت پس از جراحی دیسک کمر
فیزیوتراپی یکی از مهم‌ترین بخش‌های درمانی در دوران نقاهت پس از جراحی دیسک کمر است. این روش نه‌تنها به تسریع روند بهبودی کمک میکند، بلکه در کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی، و جلوگیری از آسیب‌های مجدد نیز نقش مهمی دارد. پس از جراحی دیسک کمر، عضلات و ساختارهای پشتیبان ستون فقرات ضعیف و آسیب پذیر می‌شوند. به همین دلیل، بازگشت به زندگی عادی بدون مراقبت صحیح ممکن است خطر آسیب‌های بیشتر و عود درد را به همراه داشته باشد.
[sp_easyaccordion id=”6411″]
نقش فیزیوتراپی در بهبودی و جلوگیری از آسیب‌های مجدد
- افزایش انعطاف پذیری: تمرینات فیزیوتراپی به افزایش انعطاف پذیری ستون فقرات و عضلات اطراف کمک میکند که از قفل‌شدگی عضلات و عود درد جلوگیری میکند.
- تقویت عضلات پشتیبان: تقویت عضلات مرکزی (شکم و پشت) به کاهش فشار وارد بر دیسک های ستون فقرات کمک میکند و احتمال بروز مجدد مشکلات دیسکی را کاهش می‌دهد.
- بهبود تعادل و هماهنگی: با بهبود قدرت و انعطاف پذیری، بیمار تعادل بهتری پیدا میکند که در فعالیت‌های روزمره مفید است و از زمین خوردن و آسیب‌دیدگی‌های بعدی جلوگیری میکند.
خطرات عدم انجام جراحی دیسک کمر
چرا جراحی دیسک کمر مهم است؟
عمل جراحی دیسک کمر همواره به عنوان آخرین راه‌حل درمانی در نظر گرفته میشود. زمانی که فرد به درمان‌های محافظه کارانه مانند داروهای مسکن، فیزیوتراپی و سایر روش‌های غیرجراحی پاسخ نمی‌دهد، جراحی می‌تواند گزینه‌ای موثر باشد. در غیر این صورت، عدم انجام جراحی می‌تواند با پیامدهای جدی همراه باشد که به مرور زمان کیفیت زندگی شما را کاهش می‌دهد. دکتر فرهنگ مرشد، جراح مغز و اعصاب با تجربه، همواره تلاش میکند تا با استفاده از تکنیک‌های نوین جراحی، بهترین راه‌حل را برای بیمارانی که به جراحی نیاز دارند، ارائه دهد.
[sp_easyaccordion id=”6415″]
چرا به دکتر فرهنگ مرشد مراجعه کنید؟
دکتر فرهنگ مرشد، جراح مغز و اعصاب با سال‌ها تجربه در درمان دیسک کمر و مشکلات نخاعی، یکی از بهترین متخصصانی است که میتوانید برای دریافت مشاوره و جراحی به او مراجعه کنید. با استفاده از تکنیک‌های جراحی مدرن و دقیق، دکتر مرشد به بیماران کمک میکند تا از دردهای مزمن رهایی یافته و به زندگی عادی خود بازگردند. اگر شما یا یکی از عزیزانتان با مشکلات دیسک کمر مواجه هستید و درمان‌های دیگر موثر نبوده‌اند، مشاوره با دکتر فرهنگ مرشد می‌تواند اولین قدم به سوی بهبودی باشد.
هزینه عمل جراحی دیسک کمر
هزینه جراحی همواره بزرگ‌ترین دغدغه اکثر بیماران است. موثرترین عوامل بر هزینه جراحی دیسک کمر، روش جراحی و دستمزد جراح است. همانطور که اشاره کردیم، روش‌های مختلفی برای جراحی دیسک کمر وجود دارد و متناسب با آن، هزینه عمل دیسک کمر نیز متفاوت خواهد بود. معمولا هزینه عمل جراحی دیسک کمر باز کمی بالاتر خواهد بود، زیرا بسیار حساس‌تر از روش بسته است و به تجهیزات گران‌تری نیاز دارد. همچنین دستمزد پزشکان با توجه به تخصص، تجربه و مهارت آنها متفاوت است. به طور کلی هزینه عمل جراحی دیسک کمر به عوامل زیر بستگی دارد:
روش جراحی (باز یا بسته)
دستمزد جراح
تجهیزات مورد استفاده در اتاق عمل مانند ایمپلنت یا دیسک مصنوعی
هزینه آزمایشات قبل و بعد از عمل
داروها و مراقبت‌های پس از عمل
تعداد شب‌های بستری در بیمارستان
جراحی دیسک کمر در بیمارستان‌های دولتی تحت پوشش تمامی بیمه‌های درمانی قرار می‌گیرد. درصدی که توسط بیمه پرداخت میشود با توجه به نوع بیمه شما و بیمارستانی که در آن بستری هستید، ممکن است متفاوت باشد. به طور معمول با توجه به نوع بیمه درمانی حدود ۱۰ تا ۴۰ درصد از هزینه‌های جراحی بر عهده بیمار خواهد بود.
بیمه‌های درمانی معمولا هزینه بیمارستان‌های خصوصی را تقبل نمی‌کنند و برای جراحی در این بیمارستان‌ها باید از بیمه تکمیلی استفاده کنید. توجه داشته باشید که پیش از اتخاذ هر تصمیمی ابتدا با نمایندگی بیمه تکمیلی خود تماس بگیرید و درباره سقف مبلغ پرداختی توسط بیمه و بیمارستان‌های طرف قرارداد، اطلاعات کسب کنید.
کلام آخر
اگر درمان‌های غیرجراحی برای مدیریت درد و علائم دیسک کمر موثر واقع نشوند، پزشک معالج ممکن است انجام جراحی را بهترین گزینه درمانی تشخیص دهد. اگر کاندید جراحی دیسک کمر هستید، با یک پزشک متخصص و ماهر درباره انتخاب روش جراحی مشورت کنید. جهت معاینه و انتخاب روش درمانی مناسب برای دیسک کمر خود به کلینیک دکتر سید فرهنگ مرشد، متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات مراجعه کنید تا با بررسی دقیق شرایط، بهترین و کم عارضه‌ترین روش جراحی برای شما انتخاب و انجام شود.
روش‌های ارتباطی با دکتر سید فرهنگ مرشد، متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات، از طریق صفحه تماس با ما قابل مشاهده است. جهت دریافت نوبت مشاوره در مطب ولیعصر از شنبه تا چهارشنبه با شماره ۰۲۱۸۶۰۸۰۳۱۴ تماس حاصل فرمایید.
سوالات متداول
چه مقدار از دیسک در عمل جراحی دیسک کمر برداشته میشود؟
مقدار مواد دیسکی که در جراحی میکرودیسککتومی برداشته میشود، معمولا متفاوت است و شامل برداشتن قطعات کوچک دیسک یا بریدن بخش قابل توجهی از دیسک خواهد بود. همچنین ممکن است برای کاهش فشار ریشه عصب، بافت استخوانی اطراف مانند لامینا، مفاصل فاست یا استخوان بزرگ شده (خارهای استخوانی) نیز بریده یا کوتاه شود. اما مفاصل، رباطها و ماهیچهها دست نخورده باقی میمانند.
جراحی دیسک کمر چقدر طول میکشد؟
مدت زمان جراحی به روش آن بستگی دارد. جراحی دیسک کمر باز حدود ۳ الی ۴ ساعت طول میکشد، اما جراحی بسته معمولا در مدت زمان کمتری تمام میشود.
نماز خواندن بعد از عمل دیسک کمر باید به چه صورت باشد؟
بیماران باید پس از عمل دیسک کمر، تا زمانی که پزشک توصیه میکند (معمولا سه ماه) نماز را به حالت نشسته و پشت میز بخوانند و از سرویس بهداشتی فرنگی استفاده کنند.
نحوه استحمام بعد از عمل دیسک کمر به چه صورت است؟
پس از جراحی دیسک کمر بهتر است زخم تا ۱۰ روز با آب در تماس نباشد. به منظور عدم تماس زخم با آب میتوانید از پانسمانهای ضدآب استفاده کنید. پس از آن نیز در صورتی که زخم شما کاملا سالم و بدون مشکل باشد، با خیال آسوده میتوانید استحمام کنید.
بعد از جراحی دیسک چگونه باید بخوابم؟
بهترین حالت خوابیدن برای کاهش کمردرد بعد از جراحی این است که یا به پشت بخوابید و یک بالش زیر زانوهایتان قرار دهید، یا در حالی که زانو خم شده و یک بالش در بین زانوها قرار دارد، به پهلو بخوابید.
چرا درد جراحی دیسک کمر، شبها بدتر میشود؟
عامل اصلی این بروز مشکل، هورمونها هستند. تولید هورمون ضدالتهابی کورتیزول در طول شب، در کمترین میزان قرار دارد. همچنین تحقیقات جدید نشان میدهند که درد ممکن است از یک ریتم شبانهروزی پیروی کند؛ مانند ریتم داخلی بدن که چرخه خواب و بیداری ما را تنظیم میکند.
بعد از جراحی دیسک بهتر است از یخ استفاده کنم یا ناحیه عمل را گرم کنم؟
در چند روز اول باید از یخ استفاده کنید، به خصوص اگر تورم یا درد زیادی دارید. یخ کمک میکند تا تورم در ناحیه عمل کاهش یابد و درد کمتر شود.
بعد از عمل جراحی دیسک چقدر طول میکشد تا بهبود پیدا کنم؟
مدت زمان بهبودی جراحی دیسک کمر پس از جراحی دیسک فتق بسته به وضعیت بیمار و روش جراحی بستگی دارد. به طور کلی، بهبودی کامل ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد. انجام تمرینات فیزیوتراپی و توانبخشی اغلب برای بازگرداندن توان حرکتی، افزایش انعطاف پذیری و بهبود عملکرد توصیه میشود.
آیا فتق دیسک بعد از جراحی عود میکند؟
با اینکه هدف از انجام جراحی فتق دیسک، رفع دائمی این مشکل است، اما احتمال عود آن وجود دارد. توجه به مراقبت‌های مناسب پس از عمل، انجام منظم ورزش، حفظ سلامت ستون فقرات و عمل به توصیه‌های پزشک می‌توانند خطر عود فتق دیسک در آینده را کاهش دهند.
چطور متوجه شوم فتق دیسک من در حال بهبود است؟
کاهش علائم عصبی شدید فتق دیسک، اولین نشانه بهبودی است. درد کمر که به سمت بازو یا پا تیر میکشد و باعث ضعف عضلانی در طول مسیر عصب میشود نیز بعد از مدتی از بین می‌رود.
چه مدت پس از عمل جراحی دیسک کمر می‌توانم راه بروم؟
به طور متوسط، جراحی فتق دیسک کمر برای بهبودی به ۸ هفته زمان نیاز دارد. اگر جراحی فیوژن ستون فقرات انجام داده باشید، زمان بهبودی می‌تواند حتی بیشتر طول بکشد. با این حال، معمولا یک روز پس از عمل، پزشک بیمار را تشویق میکند تا از جای خود بلند شود و مسافت کوتاهی را راه برود. رانندگی بعد از جراحی دیسک کمر نیز با توجه به روش عمل، بعد از ۲ الی ۶ هفته امکان‌پذیر است.
بهترین ورزش بعد از عمل دیسک کمر چیست؟
پیاده‌روی یکی از اولین تمرینات فیزیوتراپی برای کمک به روند بهبودی است که در صورت صلاح‌دید پزشک باید بعد از جراحی شروع شود. پیاده‌روی حداقل ۲۰ تا ۳۰ دقیقه روی تردمیل یا در فضای باز، شروع خوبی است اما به تدریج میتوانید میزان پیاده‌روی خود را افزایش دهید.
بعد از جراحی دیسک چه کارهایی را نباید انجام داد؟
از بلند کردن اجسام سنگین، چرخش ناگهانی و نامناسب کمر و خم شدن در هنگام انجام امور روزمره تا زمان بهبودی اجتناب کنید.
آیا می توانم بعد از جراحی دیسک به باشگاه بروم؟
توصیه کلی برای انجام فعالیت‌های سنگین‌تر مانند وزنه برداری این است که حداقل یک ماه پس از عمل جراحی صبر کنید. با این حال، حتما پیش از شروع هرگونه فعالیت ورزشی ابتدا باید با پزشک خود مشورت کنید.
آیا احساس افسردگی بعد از جراحی دیسک طبیعی است؟
احساس افسردگی یا مشکل در خواب، پس از جراحی طبیعی است. این مشکلات ممکن است بر اثر عوامل مختلفی مانند عدم توانایی در حرکت، درد یا افزایش وابستگی به دیگران بروز پیدا کنند. این احساسات معمولا با شروع بهبودی و بازگشت به زندگی معمولی از بین می‌روند.
آیا ایمپلنت‌های ستون فقرات من در دستگاه‌های امنیتی فرودگاه قابل تشخیص است؟
اگر ردیاب‌های امنیتی در فرودگاه‌ها و ساختمان‌های عمومی دارای حساسیت بالایی باشند، ممکن است ایمپلنت شما باعث فعال شدن صدای هشدار در آنها شوند. در این حالت، نگهبانان یک وسیله را به سمت بالا و پایین کمر شما حرکت میدهند تا محل ایمپلنت‌ها را پیدا کنند.
دیسک مصنوعی چقدر عمر میکند؟
دیسک مصنوعی از سال ۲۰۰۰ تأیید شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال، مطالعات ۵ و ۱۰ ساله بعد از عمل بسیار امیدوارکننده به نظر می‌رسند. بر اساس گفته بسیاری از سازندگان این دیسک‌ها باید حدود ۴۰ سال عمر کنند.
محدودیت سنی برای جراحی دیسک کمر چقدر است؟
هیچ محدودیت سنی رسمی برای جراحی دیسک کمر وجود ندارد. با این حال، هر چه بیمار در سن پایین‌تر تحت عمل جراحی قرار گیرد، احتمال بیشتری وجود دارد که به عمل مجدد نیاز داشته باشد. علاوه بر این، بسیاری از بیماران مسن که در سن بالا جراحی انجام میدهند نیز در معرض خطر بالای بروز عوارض جراحی هستند.
آیا می توانم بعد از جراحی دیسک کمر زندگی عادی داشته باشم؟
خوشبختانه زندگی بعد از جراحی دیسک کمر با قبل آن تفاوتی ندارد، اما مانند بسیاری از شرایط، سبک زندگی سالم به حفظ بدن شما در حالت ایده‌آل کمک میکند. بنابراین بهتر است به طور منظم ورزش کنید (به ویژه برای تقویت شکم و کمر)، اضافه وزن نداشته باشید، از نشستن طولانی مدت خودداری کنید و هنگام بلند کردن اجسام سنگین نیز احتیاط کنید.
آیا دیسک کمر با جراحی صد در صد خوب میشود؟
پاسخ به این سوال که آیا فتق دیسک به طور کامل بهبود می‌یابد، کمی دشوار است. دیسک کمر می‌تواند خوب شود و یا کاملا خوب نشود اما بدون علامت باشد. اگر با انجام برخی درمان‌های غیرجراحی دردتان بهبود یابد، ممکن است فکر کنید که دیسک شما خوب شده اما از بین رفتن درد همیشه به معنای التیام کامل نیست.
جراحی دیسک کمر در بارداری چه تاثیری دارد؟
بارداری بعد از عمل دیسک کمر مانعی ندارد، زیرا هنگام عمل دیسک کمر تمامی آسیب‌ها و ضایعات ایجاد شده در دیسک‌ها، کانال نخاعی، مهره‌ها و ریشه‌های اعصاب تخلیه و ترمیم خواهند شد.
