انواع تومور ستون فقرات|۴ نوع تومور

انواع تومور ستون فقرات

از آن جایی که ستون فقرات پایه و اساس بدن انسان است بروز هر عارضه ای مانند تومور ستون فقرات زندگی انسان را مختل می کند. حدود ۷۰ درصد از تومورهای ستون فقرات خوش خیم هستند و امروزه با وجود پیشرفت علم و متخصصین ستون فقرات درمانهای تومورهای ستون فقرات آسان تر شده است. داخل ستون فقرات، نخاع وجود دارد و رشد تومورهای ستون فقرات به اعصاب نخاع و پرده نخاع فشار وارد می کند.

هر کدام از این نواحی که درگیر شوند علائم هایی را نشان میدهند. در صورتی که این علائم شدید و ناگهانی باشد اندام را فلج میکند. تومور ستون فقرات در واقع توده هایی هستند که در بین کانال های ستون فقرات و استخوان های آن ایجاد می شوند و رشد می کنند. توده های ستون فقرات ممکن است سرطانی یا غیر سرطانی باشد. تومورهای استخوانی ستون فقرات و تومور هایی که نخاع را درگیر می‌کنند تومورهای نخاعی شناخته می شوند.

تومور ستون فقرات انواع مختلف دارند. این تومورها شیوع کمتری نسبت به تومورهای مغزی دارند و تقسیم بندی آن ها بر اساس نوع بافت سرطانی و محل آنهاست. تومور ستون فقرات ممکن است از قسمت های دیگر بدن وارد شود اما برخی از این تومورها از داخل استخوان رشد می کنند. تومور هایی که در داخل استخوان رشد می کنند شامل این موارد است.

طبقه‌بندی تومورهای ستون فقرات

تومورهای ستون فقرات از نظر منشأ و محل درگیری به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند. برخی از این تومورها اولیه هستند و مستقیماً از بافت استخوان یا نخاع منشأ می‌گیرند، در حالی که برخی دیگر ثانویه یا متاستاتیک بوده و از اندام‌های دیگر بدن مانند ریه، پستان یا پروستات به ستون فقرات گسترش می‌یابند. همچنین از نظر محل، تومورها می‌توانند خارج از نخاع، داخل پرده‌های نخاعی یا درون بافت نخاع قرار داشته باشند که هرکدام علائم و رویکرد درمانی متفاوتی دارند.

انواع تومور در داخل استخوان

تومور کوردوما

کوردوما یک تومور نادر و نسبتاً کندرشد است که معمولاً در ناحیه قاعده جمجمه یا بخش‌های انتهایی ستون فقرات ایجاد می‌شود. این تومور از بقایای جنینی طناب پشتی منشأ می‌گیرد و اگرچه رشد آهسته‌ای دارد، اما به دلیل نزدیکی به نخاع و ساختارهای عصبی بسیار حساس، درمان آن چالش‌برانگیز است. کوردوما معمولاً تمایل کمی به متاستاز دارد، اما به‌دلیل عود موضعی، نیازمند پیگیری طولانی‌مدت است.

تومور کندروسارکوم

کندروسارکوم نوعی سرطان استخوان است که از سلول‌های غضروفی منشأ می‌گیرد. غضروف نقش مهمی در رشد استخوان‌ها دارد و در نقاط مختلف بدن وجود دارد. این تومور بیشتر استخوان‌های لگن، ستون فقرات، ران و دنده‌ها را درگیر می‌کند و ممکن است به سایر نواحی بدن نیز گسترش یابد. کندروسارکوم معمولاً نسبت به شیمی‌درمانی مقاوم است و جراحی نقش اصلی در درمان آن دارد.

تومور استئوسارکوم

استئوسارکوم شایع‌ترین تومور بدخیم اولیه استخوان محسوب می‌شود و بیشتر در نوجوانان و جوانان دیده می‌شود. اگرچه محل شایع آن استخوان‌های بلند اطراف زانو است، اما در مواردی می‌تواند ستون فقرات را نیز درگیر کند. این تومور تهاجمی بوده و نیازمند درمان ترکیبی شامل جراحی و شیمی‌درمانی است.

تومور سارکوم یوئینگ

سارکوم یوئینگ یکی دیگر از تومورهای بدخیم استخوانی است که اغلب در سنین نوجوانی بروز می‌کند. این تومور می‌تواند هر استخوانی را درگیر کند، اما لگن، ران و مهره‌ها از نواحی شایع آن هستند. تشخیص زودهنگام در بهبود پیش‌آگهی این بیماری نقش کلیدی دارد.

این تومورهای ستون فقرات نادر هستند و با توجه به بررسی های انجام شده عامل موثر در بروز این تومورها عوامل محیطی است؛ قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی که مستقیماً بر روی این ناحیه وارد می شوند. همچنین میتوانید به صفحه جراحی تنگی کانال نخاعی نیز برای اطلاعات بیشتر مراجعه کنید.

چرا تشخیص سریع اهمیت حیاتی دارد؟

در صورت رشد تومور و فشار بر نخاع، خطر بروز فشردگی نخاع (Spinal Cord Compression) وجود دارد؛ وضعیتی که می‌تواند منجر به ضعف شدید، اختلال حرکتی یا حتی فلج دائمی شود. این حالت یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود و نیازمند مداخله فوری است.

تشخیص زودهنگام با استفاده از MRI می‌تواند از آسیب دائمی عصبی جلوگیری کند و شانس موفقیت درمان را افزایش دهد. در بیماران با سابقه سرطان، هر نوع درد جدید یا غیرعادی در ستون فقرات باید جدی گرفته شود و سریعاً ارزیابی تخصصی انجام گیرد.

آیا تومور ستون فقرات همان سرطان کمر است؟

بسیاری از افراد هنگام جستجو از عبارت «سرطان کمر» استفاده می‌کنند، اما از نظر پزشکی این اصطلاح دقیق نیست. تومور ستون فقرات می‌تواند خوش‌خیم یا بدخیم باشد، در حالی که منظور از سرطان کمر معمولاً تومورهای بدخیم یا سرطان‌هایی است که از سایر اندام‌ها به ستون فقرات گسترش یافته‌اند. بنابراین، همه تومورهای ستون فقرات سرطان نیستند، اما برخی از آن‌ها می‌توانند ماهیت سرطانی داشته باشند.

به همین دلیل، علائمی مانند کمردرد مداوم، درد شبانه، ضعف یا بی‌حسی پاها، اختلال در راه رفتن و مشکلات کنترل ادرار یا مدفوع، از علائم هشداردهنده‌ای هستند که ممکن است در برخی بیماران مبتلا به تومورهای بدخیم ستون فقرات یا آنچه عموم مردم «سرطان کمر» می‌نامند، مشاهده شوند.

علائم سرطان کمر چیست؟

اصطلاح سرطان کمر در زبان عمومی اغلب به تومورهای بدخیم ستون فقرات اشاره دارد. شایع‌ترین علائم سرطان کمر عبارت‌اند از:

• کمردرد مداوم و پیشرونده
  درد شبانه و بیدار شدن از خواب به دلیل درد
  انتشار درد به پاها
  بی‌حسی یا ضعف اندام‌ها
  اختلال در راه رفتن
  کاهش وزن بدون علت مشخص
  بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع

علائم تومورهای ستون فقرات

علائم تومور ستون فقرات با مشکلات ستون فقرات شباهت دارد و لازم است که توسط پزشک بررسی شود. در صورت مشاهده هر کدام از این علائم به پزشک مراجعه کنید. احساس درد در ناحیه کمر، گردن و بازو، ضعف عضلانی یا بی حسی در بازوها و پاها، از دست دادن احساس عمومی، ناهنجاری های ستون فقرات، احساس گزگز در دست و پا، ایجاد تغییر در عادات روده، گرفتگی عضلات، ناتوانی در کنترل ادرار، کاهش وزن ناگهانی و کاهش اشتها، فلج به درجه های مختلف و اختلال در راه رفتن. احساس درد در ستون فقرات صرفا به معنای وجود تومور نیست؛ اما ادامه دار بودن آن می‌تواند به معنای ایجاد مشکل در ستون فقرات باشد.‌

روش‌های تشخیص انوع تومور ستون فقرات

تشخیص دقیق تومور ستون فقرات نیازمند ترکیب معاینه بالینی و روش‌های تصویربرداری پیشرفته است. MRI بهترین روش برای بررسی نخاع و بافت‌های نرم اطراف آن محسوب می‌شود و اطلاعات دقیقی از محل، اندازه و ماهیت تومور ارائه می‌دهد. سی‌تی اسکن، اسکن PET و اسکن استخوان نیز در ارزیابی گسترش بیماری کاربرد دارند. در نهایت، نمونه‌برداری (بیوپسی) تنها راه قطعی برای تعیین خوش‌خیم یا بدخیم بودن تومور است.

روش های درمانی

درمان تومور ستون فقرات بستگی به عواملی مانند نوع تومور، مرحله و محل بیماری دارد. استفاده از داروهای شیمی درمانی به صورت خوراکی یا تزریقی می باشد. برای برخی از تومورهای ستون فقرات داروها به طور مستقیم به مایع مغزی نخاعی وارد میشوند. شیمی درمانی برای فرد می تواند به تنهایی یا با ترکیب روش های درمانی دیگر مانند جراحی و پرتو درمانی باشد.

یکی از رایج ترین روش پرتو درمانی پرتودرمانی خارجی است. در این روش یک ماشین پرتودهی خارجی بیمار را تحت تششع قرار میدهد. این روش برای از بین بردن سلولهای سرطانی و جلوگیری از رشد آنها استفاده می شود. یکی دیگر از روش های درمان تومورهای ستون فقرات درمان هدفمند یا target therapy  است. این روش از درمان مسیر های ناهنجار موجود در سلولهای تومور نخاعی را مورد هدف قرار می‌دهد.

 گاهی اوقات درمان تومورهای ستون فقرات به جراحی نیاز دارد. در واقع نحوه جراحی تومورهای ستون فقرات به عواملی مانند درجه تومور، محل و علائم و موج آن بستگی دارد.

مراقبت های بعد از درمان

پس از جراحی مراقبت های بعد از آن برای رسیدن به بهبودی کامل اهمیت دارد. در این صورت تومورها مجدد رشد می کنند و عوارض جانبی برای بیمار خواهند داشت. بعد از جراحی احتمال بروز عفونت های ستون فقرات وجود دارد و به همین دلیل باید محل زخم ها هر هفته با آب و صابون شسته شود. بعد از جراحی و درمان تومورهای ستون فقرات از انجام هرگونه فعالیت جسمانی و بلند کردن اشیای سنگین اجتناب شود. پس از گذشت ۲ تا ۵ روز پس از جراحی بیمار می تواند استحمام کند.

در این دوران استفاده از بریس های محافظ برای آسان شدن نشستن و راه رفتن لازم است. هنگام خواب برای اینکه از محل جراحی مراقبت کنید از یک بالش در لای پای خود استفاده کنید و یا به پهلو بخوابید. از استعمال دخانیات و هرگونه مواد مضر تا ۶ هفته پس از جراحی اجتناب کنید. زیرا این مواد سرعت روند بهبودی را کاهش می دهد.

پیشگیری از بروز تومورهای ستون فقرات

به طور کل برای پیشگیری از آسیب های تومور ستون فقرات می توان عوامل زیادی را در نظر گرفت که از درد به آسیب های مربوط به ستون فقرات جلوگیری کند. تحرک مناسب و کافی، رعایت وضعیت صحیح بدن هنگام ایستادن، نشستن و خوابیدن، قرار گرفتن در حالت درست هنگام راه رفتن از آسیبهای ستون فقرات جلوگیری می کند. برای تشخیص تومور ستون فقرات باید آزمایشات سی تی اسکن، مدارک پزشکی و نمونه برداری تومور توسط پزشک متخصص بررسی شود.

با بررسی یک نمونه کوچک از بافت آن زیر میکروسکوپ میتوان تشخیص داد که تومور ستون فقرات سرطانی است یا غیر سرطانی. برای تشخیص بیماریهای مسیر نخاعی، یافته های تصویری بسیار کمک کننده هستند و همچنین انجام MRIمی تواند ماهیت و محل بیماری را پیدا کند.

 با تشخیص به موقع هر نوع تومور روند درمانی تسریع خواهد یافت. شیوه های درمانی مانند شیمی درمانی و پرتودرمانی و جراحی برای درمان این بیماری وجود دارد. در واقع جراحی آخرین روش درمان این بیماری است. برای انتخاب روش درمان مناسب نیاز است تا نوع تومور شناسایی شود. به طور کل روش هایی مانند آنژیوگرافی، نمونه گیری از مایع نخاعی، اسکن استخوان پزشکی هسته ای و آزمایشات تصویربرداری مانند سی تی اسکن، MRI و اسکن PET برای تشخیص تومور ستون فقرات استفاده  می شود.